Ραψωδία ε (1-165)

ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ-ΑΝΤΑΠΟΔΟΣΗΣ

Σύμφωνα με αυτή την αρχή οι θεοί θα πρέπει να ανταμείβουν και να βοηθούν τους ευσεβείς (όσους κάνουν θυσίες και σέβονται τους θεούς), τους δίκαιους (πχ. βασιλείς) και γενικά τους ήρωες με ήθος και καλοσύνη.  Αντίθετα θα πρέπει να τιμωρούν όλους όσους δεν διαθέτουν τις παραπάνω αρετές. Κάθε άνθρωπος δηλαδή κρίνεται ανάλογα με τα έργα του (του ανταποδίδεται ό,τι έχει κάνει) .Έτσι διατηρείται η ηθική τάξη.

 

ΤΥΠΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Είναι τα θέματα ή σκηνές που επαναλαμβάνονται στερεότυπα και δίνονται μέσα από κάποιους τυπικούς στίχους-εκφράσεις, οι οποίοι επαναλαμβάνονται αυτούσιοι ή με μικρές διαφοροποιήσεις. Στην ενότητα αυτή αναφέρουμε την τυπική σκηνή προετοιμασίας και αναχώρησης ενός θεού (Ερμής) και το τυπικό της φιλοξενίας (Καλυψώ-Ερμής). Ο θεσμός της φιλοξενίας ήταν ιερός και για τους θεούς.

 

ΟΜΗΡΙΚΗ ΠΑΡΟΜΟΙΩΣΗ (στ. 59-63)

- Στα ομηρικά έπη εντοπίζουμε τουλάχιστον 200 παρομοιώσεις. Αποτελεί ένα από τα αγαπημένα εκφραστικά μέσα-σχήματα λόγου του Ομήρου. Διακρίνονται: σε α)απλές-σύντομες (δεν ξεπερνούν το μισό στίχο β) εκτενέστερες-πλατιές (πολύστιχες).

-Με την παρομοίωση συσχετίζεται μια ιδιότητα ενός προσώπου, ζώου, πράγματος κλπ με την ιδιότητα ενός άλλου προσώπου (ζώου…).Κυρίως όμως παρομοιάζονται ανθρώπινες ενέργειες με φαινόμενα και στοιχεία της φύσης.

-Αρχίζουν συνήθως με τις λέξεις σαν, καθώς, όπως, σαν να, μοιάζει, λες και κλπ.

- Προσδίδουν στην αφήγηση ζωντάνια, παραστατικότητα , χαλάρωση, επιβράδυνση .,

Στις πλατιές παρομοιώσεις ξεχωρίζουμε :

Α) Το αναφορικό μέρος (όπως, σαν καθώς)- γλάρος

Β) Το δεικτικό μέρος (έτσι, παρόμοια…)- Ερμής

Γ) Τον κοινό όρο (το κοινό γνώρισμα)- το πέταγμα πάνω από τη θάλασσα.

 

ΑΝΘΡΩΠΟΜΟΡΦΙΣΜΟΣ ΘΕΩΝ

Ο Όμηρος αποδίδει στους θεούς (εκτός από θεϊκές ιδιότητες) ανθρώπινα γνωρίσματα στη μορφή και συμπεριφορά όπως αδυναμίες, ελαττώματα, πάθη. Η αντίδραση της Καλυψώς αποτελεί κλασικό παράδειγμα: οργίζεται, ξεσπάει, κατηγορεί τους θεούς για τη ζηλοφθονία τους, αισθάνεται πληγωμένη ερωτευμένη γυναίκα κλπ.

 

ΑΝΤΙΘΕΣΗ

Η τεχνική της αντίθεσης είναι έντονη στα ομηρικά έπη. Έτσι μας παρουσιάζονται αντιθετικές εικόνες, συναισθηματικές καταστάσεις, συμπεριφορές, αντιλήψεις κ.α

(πχ. Ο Δίας τσάκισε με κεραυνό τον Οδυσσέα- Η Καλυψώ τον έσωσε, η Καλυψώ χαίρεται τον παράδεισο- Ο Οδυσσέας νοσταλγεί την πατρίδα του κ.α)

 

Στ. 110-124: επιβράδυνση της ανακοίνωσης της εντολής του Δία.