Ν. Καζαντζάκης, Η Νέα Παιδαγωγική (παρουσίαση)

https://docs.google.com/presentation/d/1EYptJcx1oLpWqo9-XkoHBgm6gVDzEUEo/edit?usp=sharing&ouid=113052597986137907797&rtpof=true&sd=true

 Νίκος Καζαντζάκης

Μία διαδραστική παρουσίαση για τη ζωή και το έργο του από το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης

https://www.historical-museum.gr/webapps/kazantzakis/

Νίκος Καζαντζάκης - Ένας ταξιδευτής σε τόπους και ιδέες

Δείτε το βίντεο στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης και παίξτε το παιχνίδι γνώσεων που ακολουθεί

https://www.historical-museum.gr/webapps/kazantzakis-school/dim01.php

Ν. Καζαντζάκης, Η Νέα Παιδαγωγική, Φύλλο εργασίας

 https://drive.google.com/file/d/1Tmv1iVCzn3DcPXuNvAhy3UlrkBIVSKGQ/view?usp=sharing

Λουίς Σεπούβελδα, Το μαύρο κύμα

 Οι μαθητές και οι μαθήτριες της Α΄ τάξης εμπνέονται από το βιβλίο του Λουίς Σεπούβελδα " Η ιστορία του γάτου που έμαθε σε έναν γλάρο να πετάει" ζωγραφίζουν και μας προσκαλούν σε μία θεατρική παράσταση:

 Λέων Τολστόι - Ο παππούς και το εγγονάκι

 Επανάληψη στα Κείμενα: Ο Βάνκας - Το μαύρο κύμα - Τα φαντάσματα

 Άντον Τσέχοφ - Ο Βάνκας

Φύλλο εργασίας

https://docs.google.com/document/d/1CMyCwk53lL1Z00ZudWn1Vu48oUfkTLqg/edit?usp=sharing&ouid=105693292829275756850&rtpof=true&sd=true

 Ειρήνη Μάρρα - Τα κόκκινα λουστρίνια

Φύλλο εργασίας

https://drive.google.com/file/d/1J9b97Fxrs4foktFx7LyGIH6WPOF8wVnX/view?usp=sharing

Ίταλο Καλβίνο - Μανιτάρια στην πόλη

Φύλλο εργασίας

https://docs.google.com/document/d/1ndJQ50eOum2RxWuJTvSo9RwFuIWfXrBH/edit?usp=sharing&ouid=105693292829275756850&rtpof=true&sd=true 

Οι πιτσιρίκοι - Δημήτρης Ψαθάς

Φύλλο εργασίας

https://docs.google.com/document/d/1BOb_oXM81Be2MkwosvIbjxSxoz5QKpHu/edit?usp=sharing&ouid=105693292829275756850&rtpof=true&sd=true 

 

Το πιο γλυκό ψωμί - Λαϊκό παραμύθι

Φύλλο εργασίας

https://drive.google.com/file/d/1ikblw-8py9I-S-04xegZD5I_VN-7xRBY/view?usp=sharing

 Γεώργιος Δροσίνης "Θαλασσινά τραγούδια"

Στον παρακάτω σύνδεσμο θα βρείτε το φύλλο εργασίας για το ποίημα του Γεώργιου Δροσίνη  "Θαλασσινά τραγούδια".

Θαλασσινά τραγούδια , an interactive worksheet by giota30
liveworksheets.com

 

Στον παρακάτω σύνδεσμο μπορείτε ακούσετε το 1ο Podcast του σχολείου μας. Μαθητές και μαθήτριες του Α3 στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας παρουσιάζουν και διαβάζουν αποσπάσματα από το μυθιστόρημα του

Λουίς Σεπούλβεδα "Η ιστορία του γάτου που έμαθε σε ένα γλάρο να πετάει".

                                               «Ο ΒΑΝΚΑΣ» του ΑΝΤΟΝ ΤΣΕΧΩΦ 

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΙΔΟΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ : 

Kοινωνικό διήγημα και ηθογραφικό γιατί σκιαγραφεί χαρακτήρες. Στο διήγημα διακρίνονται όχι μόνο ήθη κάποιων ανθρώπινων τύπων της εποχής αλλά και κοινωνικών τάξεων π.χ αριστοκρατίας. Ο «Βάνκας» είναι ένα ρεαλιστικό διήγημα που απεικονίζει τη σκληρή πραγματικότητα. Δεν εξιδανικεύει, ούτε ωραιοποιεί τις διάφορες καταστάσεις αλλά τις παρουσιάζει δύσκολες και άσχημες, όπως πραγματικά είναι. 

ΘEMATIKA KENTRA: α) Παιδική βιοπάλη, β) Σκληρότητα εργοδοτών γ) Ανάγκη των παιδιών για αγάπη και φροντίδα.

TΟΠΟΣ: Ρωσία ( Μόσχα-ύπαιθρος). Αρχικά είναι το τσαγκαράδικο του Αλιάχιν και στη συνέχεια μέσα από την ονειροπόληση του Βάνκα μεταφερόμαστε στο σπίτι που ζει ο παππούς στο χωριό.

ΧΡΟΝΟΣ: Και ο χρόνος κινείται σε δύο επίπεδα: το τώρα και το τότε.

Το ‘τώρα’ είναι η παραμονή Χριστουγέννων, ο πραγματικός χρόνος κατά τον οποίο ο Βάνκας αντιμετωπίζει τις σκληρές συνθήκες δουλειάς, τη δυστυχία και την κακοποίηση. Η νύχτα της παραμονής των Χριστουγέννων. Ο συγγραφέας επιλέγει αυτή τη μέρα, γιατί στην περίοδο των εορτών είναι πιο έντονη η επιθυμία να βρισκόμαστε μαζί με τους δικούς μας ανθρώπους. Επομένως, η μοναξιά και η εγκατάλειψη του Βάνκα γίνονται ακόμη πιο έντονες και βασανιστικές τότε. Επιπλέον, η νύχτα και ο όρθρος δίνουν την ευκαιρία στον Βάνκα να μείνει μόνος του και κρυφά να γράψει το γράμμα. Το ‘τότε’ είναι οι ευτυχισμένες μέρες του παρελθόντος που ονειροπολεί, η ανεμελιά και η ευτυχία κοντά στους δικούς του.

ΔΟΜΗ 

1η Ενότητα: “Ο Βάνκας … απόμεινες”. Ο Βάνκας αρχίζει το γράμμα στον παππού. 

2η Ενότητα: “Ο Βάνκας … για τις γιορτές”. Η προσωπικότητα του παππού και οι ευτυχισμένες αναμνήσεις στο χωριό. 

3η Ενότητα: “Ο Βάνκας αναστέναξε … αγαπημένε μου παππού, έλα”. Συνεχίζοντας το γράμμα πηγαινοέρχεται από το άσχημο παρόν στο ευτυχισμένο παρελθόν. 

4η Ενότητα: “Ο Βάνκας δίπλωσε … ουρά του”. Η αποστολή του γράμματος και οι μάταιες ελπίδες που τρέφει ο Βάνκας 

Ο ΣΤΟΧΟΣ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ: Να αποκαλύψει τις δύσκολες συνθήκες που ζουν τα παιδιά, που λόγω ορφάνιας και φτώχειας αναγκάζονται να εργαστούν. Το διήγημα περιγράφει και καυτηριάζει την κοινωνική ανισότητα και τις τραγικές συνθήκες ζωής στην τσαρική Ρωσία, όπου ένα μεγάλο μέρος του λαού βιώνει τη φτώχεια και την εξαθλίωση. Όσα αναφέρει, και για τα οποία ο Τσέχωφ διαμαρτύρεται το 1886, εξακολουθούν να είναι και σήμερα επίκαιρα, καθώς χιλιάδες παιδιά σε όλον τον κόσμο μεγαλώνουν κάτω από σκληρές και απάνθρωπες συνθήκες και βιώνουν την εκμετάλλευση και το απάνθρωπο πρόσωπο της κοινωνίας (παιδιά των φαναριών, άθλιες συνθήκες ζωής των παιδιών του Τρίτου Κόσμου).

ΟΙ ΗΡΩΕΣ

Α.Ο Βάνκας

Είναι ένα εννιάχρονο αγόρι. Ορφανός από πατέρα και μητέρα. Ο μόνος δικός του άνθρωπος είναι ο παππούς του, ο οποίος όμως μένει μακριά του, στο χωριό. Ο Βάνκας ζει στη Μόσχα ως μαθητευόμενος τεχνίτης (κάλφας) σε τσαγκαράδικο. Η ζωή του στην πρωτεύουσα είναι πολύ σκληρή. Το αφεντικό του τον δέρνει. Όλοι τον εκμεταλλεύονται. Το βράδυ τον βάζουν να κοιμάται δίπλα στο μωρό, για να το κουνάει όταν κλαίει. Έτσι δεν χορταίνει τον ύπνο. Αν κάνει κάποιο λάθος, τον χτυπούν και τον κακομεταχειρίζονται. Τον ταλαιπωρούν και οι υπόλοιποι καλφάδες. Του δίνουν ελάχιστο φαγητό. Η ζωή του είναι ανυπόφορη «χειρότερη και από του σκύλου». Ο Βάνκας, όσο ζούσε η μητέρα του, ήταν ευτυχισμένος στο χωριό πλάι στους δικούς του ανθρώπους. Οι ευχάριστες αναμνήσεις του παρελθόντος είναι οι μόνες που τον κάνουν να ξεφεύγει από τη θλιβερή πραγματικότητα. Επιθυμία και όνειρό του είναι να επιστρέψει κοντά στον παππού, το μόνο του στήριγμα. 

 Ταλαιπωρημένο, απογοητευμένο και παραγκωνισμένο παιδί. Μεγαλώνει απότομα γνωρίζοντας από νωρίς το σκληρό πρόσωπο της ζωής. Έξυπνος και τολμηρός. Περιμένει την κατάλληλη στιγμή να γράψει και να στείλει το γράμμα. Ευγνώμων προς τον παππού στον οποίο υπόσχεται να τον προσέχει στα γεράματά του. Έχει ανάγκη από αγάπη και τρυφερότητα. Ένα αδύνατο πλασματάκι που δεν μπορεί να αντιδράσει στην αδικία που υφίσταται. Γεμάτος αθωότητα και αφέλεια. Ο Βάνκας έχει την αθωότητα των παιδιών της ηλικίας του. Οι διαφορετικές εικόνες της πρωτεύουσας του κάνουν εντύπωση. Είναι ίσως το μόνο ευχάριστο πράγμα της νέας του ζωής. Εντυπωσιάζεται από τη ζωή στη Μόσχα. Αγνοεί βασικά στοιχεία αλληλογραφίας.

Β. Ο παππούς

Ανήκει στην τάξη των φτωχών της τσαρικής Ρωσίας. Εργάζεται ως νυχτοφύλακας σε σπίτι πλουσίων. «Ήταν ένα γεροντάκι κοντό και ξερακιανό, μα πολύ σβέλτο και ζωηρό κάπου εξήντα πέντε χρονών». Γελαστός κι ευχάριστος άνθρωπος με χιούμορ και ζωντάνια. Αγαπητός στο υπόλοιπο προσωπικό.

Γ. Το αφεντικό, η γυναίκα του και οι καλφάδες: Είναι οι άνθρωποι της πόλης. Απόμακροι και σκληροί. Τους λείπει η ζεστασιά και η ανθρωπιά. Αντιμετωπίζουν χωρίς οίκτο κι εκμεταλλεύονται το μικρό, ορφανό κι απροστάτευτο παιδί.

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ: Το γράμμα λειτουργεί ως βασικό στοιχείο της πλοκής. Μέσα από το γράμμα διαγράφεται ο χαρακτήρας του παιδιού και παρουσιάζονται σκηνές από την καθημερινή ζωή στην πόλη και το χωριό. Στην τεχνική αυτή καθοριστικό ρόλο παίζει το παράθυρο μέσα στο μισόφωτο, από όπου «φεύγει» ο Βάνκας στο χωριό και στο παρελθόν . Τα στοιχεία λοιπόν που καθορίζουν την τεχνική είναι η εναλλαγή (και στο χώρο και στο χρόνο) και το εύρημα του παράθυρου.

Το μεσαίο τμήμα του γράμματος : Έχει διαφορετικό περιεχόμενο και ύφος από το υπόλοιπο γράμμα. Ο Βάνκας ξεχνά λίγο τα βάσανα και την απογοήτευσή του και περιγράφει τη Μόσχα που διαφέρει αρκετά από το χωριό του. Μιλά με θαυμασμό για τα πλουσιόσπιτα, τα άλογα και τα σκυλιά που δεν δαγκώνουν. Αναφέρει τα πολλά μαγαζιά που πουλούν κάθε λογής πράγματα, αγκίστρια, δολώματα, ντουφέκια. Τον εντυπωσιάζουν τα χασάπικα που πουλούν κυνήγια (τσαλαπετεινούς, πέρδικες και λαγούς) και αναρωτιέται πού τα σκοτώνουν. Τα παιδιά δεν γυρίζουν στους δρόμους για να πουν τα κάλαντα ούτε ψέλνουν στην εκκλησία.

ΤΟ ΠΙΚΡΟ ΤΕΛΟΣ

Ο Βάνκας κοιμάται ευτυχισμένος και γεμάτος ελπίδες ότι ο παππούς θα διαβάσει το γράμμα και θα έρθει στη Μόσχα για να τον πάρει μαζί του. Ο αναγνώστης όμως καταλαβαίνει ότι το γράμμα δεν θα φτάσει ποτέ στον προορισμό του, γιατί ο μικρός δεν έγραψε τη διεύθυνση του παππού. Έτσι ο παππούς δεν θα μάθει την ταλαιπωρία και τις εκκλήσεις του παιδιού και τα βάσανα δεν θα τελειώσουν… Θλιβερό και απαισιόδοξο το τέλος που επιλέγει ο συγγραφέας. Σαν να αναγγέλλει ότι η αδικία, η εκμετάλλευση και η σκληρή ζωή πολλών παιδιών δεν θα τελειώσουν ποτέ.

ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ (ΤΩΡΑ) ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΟΥ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ (ΤΟΤΕ) 

 Ο Βάνκας ζούσε στο χωριό με τη μητέρα και τον παππού του. Τα Χριστούγεννα συνόδευε πάντα τον παππού του στο δάσος για να κόψουν έλατο για τον αφέντη. Η δεσποινίς Όλγα Ιγκνάτιεβνα μάθαινε τον Βάνκα να γράφει, να διαβάζει, να λογαριάζει, να χορεύει καντρίλιες και τον κερνούσε γλυκά. Ήταν ανέμελος κι ευτυχισμένος. Ένιωθε ασφάλεια και δεχόταν την αγάπη των άλλων. Στο χωριό ήταν ελεύθερος, χαρούμενος, δε δούλευε και είχε κοντά του ανθρώπους που τον αγαπούσαν και τον φρόντιζαν. Είχε χρόνο για παιχνίδι αλλά αποκτούσε και στοιχειώδεις γνώσεις γραφής, ανάγνωσης ακόμη και χορού! Προφανώς θα τρεφόταν και θα κοιμόταν καλύτερα.–

Στην πόλη στερείται όλα τα παραπάνω , δουλεύει πολύ σκληρά και δεν μορφώνεται ούτε έχει όλα αυτά που είναι απαραίτητα σε ένα παιδί για την ανάπτυξή του όπως ύπνος, φαγητό αλλά κυρίως αγάπη. Όλοι του φέρονται απάνθρωπα και τον κακομεταχειρίζονται σε τέτοιο βαθμό ώστε να κινδυνεύει και η σωματική ακεραιότητά του. 

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΒΑΝΚΑ: Ο Βάνκας νιώθει φόβο την ώρα που γράφει το γράμμα, μήπως τον ανακαλύψουν. Γενικότερα, το παιδί είναι τρομοκρατημένο λόγω της κακοποίησης. Νιώθει απελπισία και απόγνωση όπως φαίνεται από τις επίπονες παρακλήσεις προς τον παππού για να έρθει. Από την εκτενή αναφορά στις αναμνήσεις, αποκαλύπτεται η νοσταλγία του για την ευτυχισμένη ζωή στο χωριό.

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ: Ο αναγνώστης νιώθει οργή και αγανάκτηση για την κακομεταχείριση του παιδιού. Νιώθει συμπόνια και οίκτο προς τον Βάνκα, προσωρινή ανακούφιση και ελπίδα για το μέλλον του μικρού αλλά ακολουθεί η απογοήτευση, όταν διαπιστώνει ότι το γράμμα δεν θα φτάσει ποτέ στον προορισμό του.

ΓΛΩΣΣΑ: απλή, καθημερινή, ιδιαίτερα στο γράμμα μιμείται τους τρόπους έκφρασης ενός παιδιού. 

Το ΥΦΟΣ είναι απλό, φυσικό

ΑΦΗΓΗΤΗΣ: Ο αφηγητής δεν ανήκει στα πρόσωπα του κειμένου. Είναι ετεροδιηγητικός και παντογνώστης αφηγητής. Στο γράμμα όμως ο αφηγητής είναι ο ίδιος ο Βάνκας, που διηγείται τη δική του ιστορία (ομοδιηγητικός).

ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

– Αφήγηση: γίνεται κατά χρονολογική σειρά. Ο Βάνκας ξεκινάει το γράμμα του, το ολοκληρώνει, το βάζει στο κουτί και κοιμάται ευτυχισμένος. 

-Αναδρομική αφήγηση: Στο γράμμα ο Βάνκας θυμάται (αναπολεί) γεγονότα του παρελθόντος, τη ζωή στο χωριό.  Χρησιμοποιείται ο δραματικός ενεστώτας, για να δοθεί ζωντάνια. Ο Βάνκας φαντάζεται τα όμορφα γεγονότα του παρελθόντος να γίνονται και στο παρόν, σαν να τα ζει εκείνη τη στιγμή.

– Περιγραφή: Περιγράφεται ο παππούς, η νύχτα στο χωριό, τα μαγαζιά της Μόσχας.

– Διάλογος: Αναφέρονται λίγα λόγια του παππού.

ΣΧΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ

Μεταφορές: ένας κόμπος τον έπνιγε, φαρμακερή κακία, τον σάπιζαν στο ξύλο, τον πετούσαν ψόφιο στο χαντάκι, τα δέντρα ασημωμένα από την πάχνη, ο ουρανός είναι σπαρμένος με αστέρια.

Προσωποποίηση: αστέρια που λαμπυρίζουν χαρούμενα.

Αρκετές εικόνες

Τραγική ειρωνεία: νανουρισμένος από τις γλυκές ελπίδες του.

Luis Sepúlveda Η ιστορία του γάτου που έμαθε σ'ένα γλάρο να πετάει

 

ΛΟΥΙΣ ΣΕΠΟΥΛΒΕΔΑ,  ΤΟ ΜΑΥΡΟ ΚΥΜΑ

 

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1

1. Ποια αιτία της μόλυνσης των θαλασσών προβάλλεται στο  κείμενο; Ποιος ευθύνεται για τη μόλυνση των θαλασσών;

2. Να σημειώσετε Σωστό (Σ) ή Λάθος (Λ) στις παρακάτω προτάσεις:

 α. Η Κενγκά θα προτιμούσε να πεθάνει αμέσως.

β. Η Κενγκά δεν έμεινε μόνη όταν μολύνθηκε. 

 γ. Τελικά δεν κατάφερε να πετάξει η Κενγκά.

 δ. Η Κενγκά καταριέται την τύχη της για την κατάσταση της.

 ε. Κάποιοι άνθρωποι προσπαθούν να αποτρέψουν τη μόλυνση των θαλασσών.

 στ. Η Κενγκά αναζητά βοήθεια από τον ήλιο

η) Ο χειρότερος φόβος της Κενγκά ήταν να πεθάνει από πείνα

3. Πώς αποκαλεί ο συγγραφέας τις πετρελαιοκηλίδες; Να εντοπίσετε και να καταγράψετε όλες τις λέξεις-φράσεις. Γιατί τις αποκαλεί έτσι; Τι σχήμα λόγου χρησιμοποιεί;

4.  Σε ποια τραγική κατάσταση βρίσκεται η Κενγκά; Να εντοπίσετε και να καταγράψετε τρεις (3) φράσεις από το κείμενο. 

5. Στηριζόμενοι σε στοιχεία του κειμένου να καταγράψετε τα συναισθήματα της Κενγκά από τη στιγμή που εγκλωβίζεται στην πετρελαιοκηλίδα μέχρι το τέλος του αποσπάσματος.

α) ……………………., β) ………………………………….  , γ) …………………………………, δ)…………………………., ε) …………………………………….

6. Στο κείμενο οι γλάροι σκέπτονται, νιώθουν και μιλάνε σαν άνθρωποι. Αυτή είναι μια τεχνική που χρησιμοποιείται συχνά στα παραμύθια, τους μύθους και σε πολλά λογοτεχνικά έργα και λέγεται ανιμισμός. Βρείτε τα σημεία αυτά μέσα στο κείμενο.

7. Στο κείμενο περιγράφονται πολλές εικόνες. Να εντοπίσετε τρεις από αυτές. 

Πώς θα τις χαρακτηρίζατε; α. ρεαλιστικές β. φανταστικές

8.

Ι. Ποιος αφηγείται την ιστορία; Σε ποιο γραμματικό πρόσωπο γίνεται η αφήγηση; Πώς ονομάζεται το είδος του αφηγητή; υπογραμμίστε το σωστό

• α) σε α΄ πρόσωπο,    β) σε β ΄ πρόσωπο  ή γ) σε  γ΄ πρόσωπο;

• α) ο αφηγητής είναι ουδέτερος παντογνώστης ή β)  πρωτοπρόσωπος;

• α) συμμετέχει   ή β) δεν συμμετέχει στην ιστορία; 

 ΙΙ. Από ποια οπτική γωνία αφηγείται την ιστορία; 

α) ενός περαστικού που βλέπει από μακριά την Κενγκά;  

β) της γλαροπούλας Κενγκά;

9. Η αφήγηση είναι χρονολογική, δηλαδή τα γεγονότα που εξιστορούνται παρουσιάζονται με τη σειρά που γίνονται. Όμως υπάρχουν στο κείμενο αναδρομές, δηλαδή ο αφηγητής ανατρέχει στο παρελθόν και παρεμβάλλει στην εξιστόρησή του παλιότερα γεγονότα. Να  εντοπίσετε τα σημεία όπου υπάρχει η αναδρομική αφήγηση.

10. Στο κείμενο αναφέρεται ο αρχαιοελληνικός μύθος του Ίκαρου. Ποια η σημασία του την ώρα που η Κενγκά προσπαθεί να αποφύγει το θάνατο;

11. Ποια ήταν για εσάς η πιο συγκινητική εικόνα/φράση του κειμένου;

12. Ποιος είναι ο στόχος του συγγραφέα; Θεωρείτε ότι τον πέτυχε;

13. Να δώσετε έναν άλλο τίτλο στο απόσπασμα.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ  2

1. Καταγράψτε ένα περιβαλλοντικό πρόβλημα της περιοχής σας και προτείνετε τη δική σας λύση.

2. Η Κενγκά αποφάσισε να στείλει μια επιστολή στους ανθρώπους για να διαμαρτυρηθεί για την καταστροφή του περιβάλλοντος και να εκφράσει τα συναισθήματα και τις σκέψεις της. Μπορείς να μπεις στη θέση της Κενγκά και να γράψεις αυτή την επιστολή;

3. Διαλέξτε μια  εικόνα από το κείμενο και ζωγραφίστε την.

4. Να περιγράψεις τα συναισθήματα ενός ανθρώπου που υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας του ατυχήματος της Κενγκά. Μπορείς να ξεκινήσεις κάπως έτσι:

    Έκανα βόλτα στην παραλία, ήταν ένα όμορφο ανοιξιάτικο απόγευμα. Η φύση γύρω μου ευωδίαζε, άκουγα τον ήχο της θάλασσας και είχα γαληνέψει. Ξαφνικά την προσοχή μου τράβηξε ένας γλάρος, ένας γλάρος με κολλημένα μαύρα φτερά… ένιωσα….

5. Ο συγγραφέας περιγράφει πώς η πετρελαιοκηλίδα οδηγεί σε αφανισμό τους γλάρους. Να διαβάσετε το ακόλουθο πληροφοριακό κείμενο και να συγκρίνετε τον τρόπο με τον οποίο περιγράφεται η μόλυνση των γλάρων (πουλιών) στα δυο αυτά κείμενα.

Ρύπανση θάλασσας

Η ρύπανση της θάλασσας αλλά και του εδάφους με πετρελαιοειδή έχει τεράστιες συνέπειες στο φυσικό περιβάλλον. Το πετρέλαιο είναι ελαφρύτερο από το νερό και γι' αυτό επιπλέει στην επιφάνειά του. Από τη στιγμή που το πετρέλαιο θα βρεθεί στη θάλασσα, αρχίζει μια αργή, φυσική διαδικασία οξείδωσης και βιοδιάσπασης του από μικροοργανισμούς που έχουν την ικανότητα να διασπούν υδρογονάνθρακες. Το υπόλειμμα του πετρελαίου, τρεις μήνες περίπου μετά τη δημιουργία της πετρελαιοκηλίδας, αποτελείται από ένα υδρόφοβο τμήμα, που συσσωματώνεται σε σβώλους και ένα υδρόφιλο τμήμα, το οποίο προσλαμβάνει μεγάλες ποσότητες νερού και μετατρέπεται σε ένα παχύρρευστο γαλάκτωμα με τη μορφή ελαιώδους λάσπης. Οι σβώλοι κατακάθονται στο βυθό ή μεταφέρονται με τη βοήθεια ρευμάτων στις κοντινές ακτές μαζί με την ελαιώδη αυτή λάσπη όπου παραμένουν για λίγους μήνες (ακτές με έντονα κύματα) ή και για χρόνια (ήρεμες ακτές).

Το στρώμα του πετρελαίου στην επιφάνεια της θάλασσας μειώνει στο ελάχιστο την ανανέωση του νερού με το οξυγόνο του αέρα, εμποδίζει τις ακτίνες του ήλιου να εισχωρήσουν βαθιά στη θάλασσα για τη φωτοσύνθεση, προκαλεί αύξηση της θερμοκρασίας του νερού και υπερβολική ανάπτυξη μικροοργανισμών που καταναλώνουν οξυγόνο. Τα μαλάκια και τα φυτά είναι ιδιαίτερα ευπαθή σε αυτή τη ρύπανση γιατί δηλητηριάζονται και πεθαίνουν από ασφυξία. Το ίδιο συμβαίνει και με τα ψάρια εκείνα που δεν εγκαταλείπουν έγκαιρα τη ρυπασμένη περιοχή. Η πίσσα που εκβράζεται στις παραλίες καταστρέφει τους φυτικούς και ζωικούς οργανισμούς, ενώ έχει υπολογιστεί ότι απαιτούνται 2-3 χρόνια για να αποκατασταθεί μερικώς η παράκτια χλωρίδα. Ως προς τα πουλιά οι επιπτώσεις της ρύπανσης είναι δραματικές. Τα φτερά τους καλύπτονται από πετρέλαιο, δεν μπορούν να πετάξουν, πεθαίνουν από το κρύο γιατί δεν έχουν πλέον το μονωτικό στρώμα των φτερών και των πούπουλων, ενώ όσα επιβιώνουν, δηλητηριάζονται και πεθαίνουν στην προσπάθεια τους να απαλλαγούν από το πετρέλαιο. Στη Μεσόγειο, λόγω της απουσίας μεγάλων κυμάτων, έντονων καιρικών φαινομένων, αλλά και μεγαλύτερης συγκέντρωσης αλατότητας, η φυσική διάλυση μιας πετρελαιοκηλίδας δυσχεραίνεται.

(πηγή: http://www.sailing-info.gr/articles/genika/oikologia/1501-2011-11-06-20-39-13)

Λαϊκό παραμύθι: «Το πιο γλυκό ψωμί»

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ

Τα παραμύθια σήμερα θεωρούνται απλώς ως ιστορίες (διδακτικές ή ψυχαγωγικές) για μικρά παιδιά. Τα πράγματα όμως δεν ήταν πάντα έτσι. Τα παραμύθια:

1)    απευθύνονταν σε όλους (σε μικρούς και μεγάλους) και είχαν βαθύτατο συμβολισμό. Εμπερείχαν τη λαϊκή σοφία αιώνων και είχαν σκηνές σκληρές-άγριες

2)  είναι προφορικές διηγήσεις που μεταδίδονταν από γενιά σε γενιά – δεν είναι προϊόντα ενός ατόμου, αλλά συλλογικές λαϊκές συνθέσεις που παραλλάσσονταν (και διαρκώς βελτιώνονταν και εμπλουτίζονταν) από στόμα σε στόμα [Κατά συνέπεια έχουν κοινά χαρακτηριστικά με άλλες λαϊκές δημιουργίες, όπως τα δημοτικά τραγούδια – Έχουν αναλογίες και με τα έπη (επική ποίηση) που ήταν επίσης προφορικές-λαϊκές συνθέσεις, όπως θα δούμε και στην Οδύσσεια]

[Οι Αδερφοί Γκριμ στη Γερμανία άρχισαν να καταγράφουν τον 19ο αιώνα τα παλιά γερμανικά παραμύθια,όπως τα άκουγαν από τους παραμυθάδες και σιγά σιγά να αφαιρούν τις άγριες και ακατάλληλες σκηνές και να τα απλοποιούν και να τα αλλάζουν για να τα κάνουν κατάλληλα αναγνώσματα για τα μικρά παιδιά]

 ΕΙΔΗ:

• διδακτικά (έχουν διδακτικό περιεχόμενο)
• μαγικά (έχουν κάποια μαγικά-υπερφυσικά στοιχεία: πχ τα ζώα μιλούν, μαγικά αντικείμενα (σκούφος, δαχτυλίδι κλπ) που κάνει τον ήρωα αόρατο ή μεταμορφώνει τον ίδιο ή τους άλλους κλπ (παραδείγματα)

ΗΡΩΕΣ – ΡΟΛΟΙ:

Στα παραμύθια οι ήρωες συνήθως είναι ή καλοί ή κακοί. Παρατηρούμε συχνά τους ακόλουθους ρόλους ηρώων:

• Ήρωας (υπάρχει πάντα ένας ήρωας ή ηρωίδα, το κεντρικό πρόσωπο της ιστορίας, που κατά κανόνα είναι καλός/ή)
• Βοηθός/οί του ήρωα (ο ήρωας συνήθως συναντά κάποιο/α πρόσωπο/α που τον βοηθούν ιδιαίτερα όταν αντιμετωπίζει κάποιες δυσκολίες και κάποιες καταστάσεις στις οποίες δεν μπορεί να βρει λύση μόνος του – πχ η καλή νεράιδα στην Σταχτοπούτα κλπ)
• Αντίπαλος/οι του ήρωα (πολλές φορές υπάρχει κάποιο πρόσωπο/α που φέρνει συνέχεια εμπόδια στον ήρωα πχ ο κακός δράκος στον Κοντορεβυθούλη, η μάγισσα στο Χάνσελ και Γκρέτελ, ο κακός λύκος στην Κοκκινοσκουφίτσα, κλπ)

ΔΟΜΗ ΠΑΡΑΜΥΘΙΟΥ

Επιπλέον, στα παραμύθια παρατηρούμε συνήθως τα ακόλουθα στοιχεία-στάδια στην εξέλιξη της διήγησης:

• Σκοπός – αναζήτηση (στα παραμύθια υπάρχει πάντα κάποιος σκοπός, στόχος ή κάποιο πράγμα, κάποιο πρόσωπο, ή κάποια κατάσταση, δηλαδή κάποιο αντικείμενο αναζήτησης πχ να γίνει καλά, να βρει την ευτυχία, να βρει το αθάνατο νερό, να βρει και να σώσει την βασιλοπούλα από κάποια συμφορά, κλπ)
• Δοκιμασίες (ο ήρωας συχνά αντιμετωπίζει κάποιες δοκιμασίες, προκειμένου να πετύχει το σκοπό του, όπου ο βοηθός του συμπαραστέκεται και ο αντίπαλος τον εμποδίζει – πολλές φορές είναι 3 (παραμύθι βιβλίου) ή 12 (άθλοι του Ηρακλή) που είναι πολλαπλάσιο του 3 : αυτό είναι χαρακτηριστικό και των δημοτικών τραγουδιών και του έπους)
• Λύση (κατά κανόνα έχουμε καλό και ευτυχισμένο τέλος, ο ήρωας βρίσκει αυτό που αναζητά ή πετυχαίνει τον σκοπό του)    

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ

1.     Αοριστία τόπου και χρόνου και ανωνυμία χαρακτήρων.        

2.     Η χρήση μαγικών και υπεφυσικών στοιχείων.                        

3.     Απλή και κατανοητή γλώσσα και λιτότητα εκφραστικών μέσων.

4.     Προφορικότητα της αφήγησης.                                                     

5.    Σύνδεση της υπόθεσης με τη ζωή και τις ασχολίες των κατοίκων.

6.     Χρήση του διαλόγου που προσφέρει ζωντάνια και αμεσότητα.   

7.     Το ηθικό δίδαγμα στο τέλος του παραμυθιού.                              

8.     Το καλό και χαρούμενο τέλος στις περισσότερες περιπτώσεις.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

 1.Η υπόθεση του παραμυθού εκτυλίσσεται πάνω στα εξής επιμέρους αφηγηματικά θέματα-μοτίβα: πρόβλημα- συμβουλή- δοκιμασία- ικανοποίηση. Να αναφέρετε το περιεχόμενο του καθενός από αυτά.

 2. Ποιους από τους παρακάτω αφηγηματικούς τρόπους -αφήγηση, περιγραφή, διάλογο, μονόλογο- εντοπίζετε στο κείμενο; Δώστε ένα παράδειγμα για τον καθένα.

 3. Στο κείμενο που σας δόθηκε να βρείτε κάποια από τα εκφραστικά μέσα που υπάρχουν δυο εικόνες, δυο μεταφορές και μια παρομοίωση.

4. Βασικά χαρακτηριστικά περιεχομένου και μορφής των λαϊκών αφηγήσεων είναι η προφορικότητα της αφήγησης (γίνεται μπροστά σε ακροατήριο γι’ αυτό και διατηρεί τη ζωντάνια του προφορικού λόγου) , η απλότητα του μύθου, η σύνδεσή τους με τη ζωή και με τις ασχολίες των ανθρώπων και η διδακτική τους πρόθεση.

Βρείτε μέσα στο παραμύθι πέντε σημεία που επαληθεύουν αυτή την παρατήρηση.

5. Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της γλώσσας του κειμένου; Να εντοπίσετε μερικές λαϊκές εκφράσεις  

6.Περιγράψτε τους δυο ανθρώπινους χαρακτήρες του παραμυθιού, το βασιλιά και το γέροντα, κάνοντας αναφορά σε συγκεκριμένα σημεία του κειμένου.  Ποιος ήρωας προκαλεί τη συμπάθειά σας; Να αιτιολογήσετε την επιλογή σας 

 7. α. Να γράψετε το δίδαγμα του παραμυθιού και να το σχολιάσετε.  

β. Το δίδαγμα του παραμυθιού έχει απήχηση στην εποχή μας;    

8. «….η ζάχαρη του ψωμιού σου ήταν ο ιδρώτας που έχυσες για να το φτιάξεις»: πώς αντιλαμβάνεσθε το περιεχόμενο αυτής της φράσης;

9. Αφού παρακολουθήσετε την παρουσίαση  «Ο κύκλος του ψωμιού» από το 1ο Γυμνάσιο Ιωαννίνων (https://www.youtube.com/watch?v=rZPs931RGpY ) περιγράψτε κι εσείς τα στάδια παραγωγής του ψωμιού

10. Το δικό σας παραμύθι

Ένα κλασικό ελληνικό παραμύθι συνήθως διέπεται από αρκετά αυστηρούς

κανόνες. Προκειμένου να επιχειρήσουμε να γράψουμε ένα τέτοιο παραμύθι, καλό

είναι να ακολουθήσουμε τους κανόνες του:

● Το πότε (χρόνος) είναι αόριστο («Μια φορά κι έναν καιρό»).

● Ορίστε το πού (τόπος).

● Προσδιορίστε τον πρωταγωνιστή ή τους πρωταγωνιστές, την ηλικία και το

φύλο τους. Δώστε τους ένα ισχυρό «θέλω» που θα καθορίσει την δράση

τους, άρα και την πλοκή του παραμυθιού.

● Σκεφτείτε αν θα υπάρχει κάποιος ή κάτι που θα βάλει εμπόδια/ δοκιμασίες στην

προσπάθειά του/ς και αν θα τον/τους βοηθήσει κάποιος φίλος, σύμβουλος. 

● Σκεφθείτε την πιθανή ανατροπή και την τελική λύση.

Αφού λάβετε υπόψη σας τα παραπάνω καθώς και τα γενικά χαρακτηριστικά των παραμυθιών που αναφέραμε προσπαθήστε να γράψετε το δικό σας παραμύθι.

ΤΟ ΠΙΟ ΓΛΥΚΟ ΨΩΜΙ (ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ)

 1.Να βρείτε και να χωρίσετε τις ενότητες (πάνω στο βιβλίο) με βάση τους παρακάτω πλαγιότιτλους:

1^η : Η ανορεξία του βασιλιά

2^η Η διάγνωση και συμβουλή του σοφού γέροντα

3^η Η λαθεμένη εφαρμογή της συμβουλής

4^η Η δοκιμασία του βασιλιά

5^η Η γιατρειά του βασιλιά

6^η Επίλογος

 

2.Να βρείτε μια κυριολεκτική πρόταση που να αποδίδει το νόημα των παρακάτω μεταφορικών εκφράσεων:

-Kαρφάκι δε μου καίεται για κανέναν!

-Έπεσαν με τα μούτρα στη δουλειά

-Έξω φρενών ο βασιλιάς..

-Πέσανε ξεροί να κοιμηθούνε

-Αυτό είναι το πιο γλυκό ψωμί του κόσμου!

 

3. Ποια στοιχεία αποδεικνύουν ότι η ιστορία είναι παραμύθι;

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

 

4.Ποιες πληροφορίες αντλούμε μέσα από την τριήμερη δοκιμασία του βασιλιά σχετικά με τον κύκλο του ψωμιού; Βασικά στάδια.

5. Να εξηγήσετε τι σημαίνουν οι παρακάτω εκφράσεις:

- Είπε το ψωμί ψωμάκι:

- Για ένα κομμάτι ψωμί δουλεύει:                                               

- Φάγαμε μαζί ψωμί και αλάτι:

- Έχει πολύ ψωμί αυτή η δουλειά:

-Τα ΄φαγε τα ψωμιά του:

 

6.Το παραμύθι έχει ως βασικό θέμα την αξία της εργασίας. Γιατί κατά τη γνώμη σας πρέπει να εργάζονται οι άνθρωποι; Τι τους προσφέρει;

 

7. Μες το δικό μας παραμύθι ξαναβρές το, το ξεχασμένο μονοπάτι σου
Και ξαναχάσ' το, ξαναβρές το, ξαναπές το, το τραγουδάκι σου….

Μια φορά και έναν καιρό ήταν ένας άπληστος και εγωιστής βασιλιάς. Δεν νοιαζόταν για κανέναν και ο λαός του δεν τον συμπαθούσε. Μια μέρα, καθώς ήταν για κυνήγι με τους αυλικούς του, συνάντησε στο δάσος……………………………………………………….................................................................................................................................................................................................................Από τότε άλλαξε και έγινε ο καλύτερος βασιλιάς! Και έζησαν αυτοί καλά και εμείς καλύτερα!!