Ενότητα 17

 ΓΕΝΙΚΑ

Ο Ιωάννης Καποδίστριας εκλέχτηκε κυβερνήτης της Ελλάδας από την τρίτη εθνοσυνέλευση Τροιζήνας (1827), ήρθε στο Ναύπλιο το 1828 και βρήκε τραγική κατάσταση(ληστεία, πειρατεία, εξαθλίωση, ανολοκλήρωτη επανάσταση κα). Δολοφονήθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 1831 στο Ναύπλιο.

 ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ

Πολίτευμα-Διοίκηση

- Ανέστειλε την ισχύ του συντάγματος της Τροιζήνας

- Συγκεντρώνει όλες τις εξουσίες για  άμεση αντιμετώπιση των προβλημάτων

(με τη βοήθεια του Πανελλήνιου-27 μέλη)-επικύρωση με Δ΄ Εθνοσυν.(Άργος)

 

Ένοπλες Δυνάμεις

- Συγκρότησε τακτικό στρατό αξιοποιώντας παλιούς αγωνιστές.

- Ίδρυσε το Λόχο των Ευελπίδων

- Κάνει πρώτα βήματα για οργάνωση τακτικού ναυτικού.

- Καταπολέμησε την πειρατεία (με τη βοήθεια του Μιαούλη)

 

Οικονομία

- Σχημάτισε το πρώτο κρατικό ταμείο με εισφορές ξένων (όχι με δάνειο)

- Αντικατάσταση των ξένων νομισμάτων με εθνικό  (φοίνικας).

- Ίδρυσε τράπεζα (με τη βοήθεια του Εϋνάρδου)

- Εφάρμοσε αυστηρή λιτότητα στις δημόσιες δαπάνες.

- Ενίσχυσε και εκσυγχρόνισε τη γεωργία (νέες καλλιέργειες πχ πατάτα και μέθοδοι).

 

Εκπαίδευση (απόκτηση βασικών γνώσεων και επαγγελματικής κατάρτισης)

- Ορφανοτροφείο της Αίγινας (τρία αλληλοδιδακτικά 4ετούς φοίτησης, τρία ελληνικά 3ετούς φοίτησης και  αρκετά χειροτεχνεία.

- Πρότυπον Σχολείον (για όσους προορίζονταν δάσκαλοι στα αλληλοδιδακτικά)

- Κεντρικόν Σχολείον (μελλοντικοί σπουδαστές του εξωτερικού)

- Πρότυπον Αγροκήπιον (γεωργική σχολή)

 

Ολοκλήρωση Επανάστασης

- Αναζωπύρωσε την επανάσταση (τελευταία μάχη στην Πέτρα της Βοιωτίας το 1829, με επικεφαλής τον Δημήτριο Υψηλάντη!).

- Με δικές του διπλωματικές ενέργειες πέτυχε επέκταση συνόρων.

(Συνθήκη Κων/πολης , 1832): Στερεά, Πελ/νησος, Σποράδες, Εύβοια, Κυκλάδες, νησιά Αργοσαρωνικού.

 

Αντιπολίτευση κατά του Καποδίστρια

1)Λόγοι: α) συγκεντρωτισμός του Καποδίστρια προκαλεί αντιδράσεις β) υποτιθέμενη ρωσοφιλία του προκαλεί τη δυσφορία της Αγγλίας και Γαλλίας. γ) μη παραχώρηση συνταγματικών ελευθεριών στο λαό.

 

2) Αντίπαλοι: Πρόκριτοι, καραβοκύρηδες, Φαναριώτες, φιλελεύθεροι διανοούμενοι

3) Εστίες: Ύδρα, Πόρος, Μάνη

 

 

 

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1. Πότε εκλέχτηκε ο Καποδίστριας ως κυβερνήτης της Ελλάδας;

2. Ποια κατάσταση βρήκε ο Καποδίστριας, όταν ήρθε στην Ελλάδα;

3. Σε ποιους τομείς επικεντρώθηκε η προσπάθεια του Καποδίστρια για την οργάνωση του κράτους;

4. Πώς οργάνωσε ο Καποδίστριας τη διοίκηση του κράτους;

5. Σε ποιες ενέργειες προέβη ο κυβερνήτης για την οργάνωση ( συγκρότηση ) ενόπλων δυνάμεων;

6. Ποιες ήταν οι ενέργειες του Καποδίστρια για την οργάνωση της οικονομίας του κράτους;

7. Πώς οργάνωσε ο Καποδίστριας την εκπαίδευση του κράτους;

8. Γιατί ο Καποδίστριας δεν προχώρησε στην ίδρυση πανεπιστημίου;

9. Ποια θέματα εκκρεμούσαν, όταν ο Καποδίστριας έφτασε στην Ελλάδα και πώς τελικά διευθετήθηκαν;

10. Ποιοι και για ποιους λόγους άσκησαν αντιπολίτευση κατά του κυβερνήτη;

11. Πώς εκδηλώθηκε η αντιπολίτευση κατά του κυβερνήτη και πού τελικά οδήγησε;

 

Ενότητα 10

ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ

- Οι Έλληνες ήθελαν να εξασφαλίσουν τη συμπαράσταση των ευρωπαίων

- Έπρεπε να πείσουν τις ευρωπ. Χώρες ότι διεξάγουν εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα και όχι κοινωνικοανατρεπτικό.

- Το κλίμα αρχικά δεν ήταν ευνοϊκό για τους Έλληνες (Ιερή Συμμαχία)

- Μέχρι το 1822 η στάση των Δυνάμεων ήταν υπέρ της οθωμανικής ακεραιότητας.(για να  μην προκαλέσουν διενέξεις μεταξύ τους.

 

ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΑΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΏΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ

1823 : η Αγγλία (υπ. Εξωτερικών Τζ. Κάνινγκ) αλλάζει στάση και αποδέχεται την Ελλάδα ως εμπόλεμη δύναμη (αναγνωρίζει τα δίκαια του πολέμου).

1824: Τούτο παρασύρει τη Ρωσία στην πρόταση του σχεδίου των Τριών τμημάτων - τρεις αυτόνομες ηγεμονίες – απορρίφθηκε από Έλληνες και Τούρκους.

1825:Σύναψη δανείων από αγγλικές τράπεζες και πράξη προστασίας Αγγλίας.

 

Δημιουργήθηκαν στην Ελλάδα τρεις παρατάξεις: αγγλικό κόμμα (Μαυροκορδάτος), γαλλικό κόμμα (Κωλέττη), ρωσικό (Κολοκοτρώνης).

 

ΚΙΝΗΜΑ ΦΙΛΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ

- Αναπτύχθηκε σε Ευρώπη και Ανατολή

- Ήταν κίνημα συμπαράστασης στους Έλληνες και βοήθειας οικονομικής, ηθικής και προσωπικής. Κάποιοι ξένοι πολέμησαν στο πλευρό των Ελλήνων.(λόρδος Μπαύρον)

- Παράγοντες ανάπτυξης φιλελληνισμού : α)γεγονότα όπως η σφαγή της Χίου και η Έξοδος του Μεσολογγίου προκάλεσαν τη συγκίνηση των ευρωπ. λαών. β) διάχυτος φιλελευθερισμός και επαναστατικό πνεύμα της Γαλλικής επανάστασης γ) θαυμασμός ευρωπαίων για την αρχαία ελληνική παράδοση.

 

ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

1826: Η  λύση του ελληνικού ζητήματος περνά στα χέρια των Δυνάμεων.

1827: Ιουλιανή συνθήκη του Λονδίνου ανάμεσα σε Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία, προβλέπει αυτόνομο ελληνικό κράτος. (άρνηση Ελλήνων και Τούρκων)

8 Οκτωβρίου 1827: Ναυμαχία Ναυαρίνου (ήττα τουρκοαιγυπτιακού στόλου από συμμαχικές δυνάμεις)

1829: Συνθήκη Ανδριανούπολης (πρωτοβουλία Ρωσίας)

3 Φεβρουαρίου 1830 : Πρωτόκολλο Ανεξαρτησίας (προβλέπει την ίδρυση ανεξάρτητου ελληνικού κράτους νότια της συνοριακής γραμμής που ορίζεται από ποταμούς Αχελώο και Σπερχειό).

 

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1. Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε αγώνα κοινωνικοανατρεπτικό και εθνικοαπελευθερωτικό;

2. Γιατί αρχικά οι Ξένες Δυνάμεις υποστήριζαν το σουλτάνο;

3. Ποια χώρα αλλάζει στάση πρώτη και πώς αντιδρά η Ρωσία;

4. Να περιγράψετε το κίνημα του Φιλελληνισμού σε μορφή άστρου

5. Πότε υπογράφεται το πρωτόκολλο ανεξαρτησίας; Τι προβλέπει;

Ενότητα 9

 

Τι ήταν οι τοπικοί οργανισμοί;

Πολιτικοί σχηματισμοί τοπικού χαρακτήρα (κάτι σαν τοπική κυβέρνηση)

Εκλέγονταν κυρίως πρόκριτοι, Φαναριώτες, ιεράρχες (όχι κατώτερα στρώματα)

Πελ/νησιακή Γερουσία, Γερουσία Δυτ.Χέρσου Ελλάδος, Άρειος Πάγος (Αν.Στερεά)

 

Ποια ζητήματα-ανάγκες ανέλαβαν να καλύψουν;

- την εξασφάλιση εδραίωσης επανάστασης

- την πολιτική οργάνωση απελευθερωμένων περιοχών

- τον ανεφοδιασμό ελληνικών στρατευμάτων.

- τη διαχείριση εθνικών γαιών (κτημάτων)

 

Γιατί καταργήθηκαν;

1)Αν και βοήθησαν στην επίλυση κάποιων σημαντικών ζητημάτων προκάλεσαν και πολλές αντιθέσεις ανάμεσα στα μέλη τους και τους παραγκωνισμένους αγωνιστές.

2)Η ανάγκη ενιαίας διεύθυνσης του Αγώνα επέβαλλε την κατάργηση τους και τη δημιουργία κεντρικής διοίκησης .

Α΄ Εθνοσυνέλευση (Επίδαυρος, 1821-22)

- Ψήφισε το πρώτο ελληνικό σύνταγμα (Σύνταγμα της Επιδαύρου), με το οποίο ανακηρυσσόταν η ελληνική ανεξαρτησία και θεσπιζόταν η αβασίλευτη δημοκρατία.

- Διακήρυξε ότι η επανάσταση ήταν εθνικοαπελευθ.και όχι κοινωνικοανατρεπτική.

- Εκτελεστικό Σώμα (κυβέρνηση)- 5 μέλη- ετήσια θητεία-πρόεδρος Μαυροκορδάτος

- Βουλευτικό Σώμα- 70 μέλη- ετήσια θητεία.- πρόεδρος ο Δ. Υψηλάντης

(Πλειοψηφία προεστών)

 

Β΄ Εθνοσυνέλευση (Άστρος Κυνουρίας 1823)

- Ψήφισε το Νόμο της Επιδαύρου (το σύνταγμα ελαφρώς τροποποιημένο).

- Κατάργησε τους τοπικούς οργανισμούς

-Εκτελεστικό -πρόεδρος Μαυρομιχάλης

- Βουλευτικό- πρόεδρος Μαυροκορδάτος.

 

ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ 1823-1825  (αίτια)

- Αντιθέσεις προκρίτων, Φαναριωτών, ιεραρχών με οπλαρχηγούς, Φιλικούς.

- Τοπικιστικές αντιθέσεις

- Διαχείριση χρημάτων δανείων που σύναψαν με την Αγγλία

- Διαχείριση εθνικών γαιών (τουρκικών που περιήλθαν στους Έλληνες)

- Ατομικά συμφέροντα, προσωπικές φιλοδοξίες για πολιτική επικράτηση.

Κύριες αντίπαλες παρατάξεις : Αλ. Μαυροκορδάτος εναντίον Κολοκοτρώνη.

                                                        (επικρατεί ο πρώτος)

 

Γ’  Εθνοσυνέλευση ( Τροιζήνα, 1827)

- Εξέλεξε κυβερνήτη Ελλάδας τον Ιωάννη Καποδίστρια (επταετή θητεία)

- Ψήφισε Πολιτικό Σύνταγμα της Ελλάδας

 

Ενότητα 8

 

Ευνοϊκές συνθήκες για επανάσταση στη Νότια Ελλάδα

- Πυκνότεροι ελληνικοί πληθυσμοί (ενδεικτική αναλογία 11 Έλληνες προς 1 Τούρκο)

- Περιορισμένος αριθμός τουρκικού στρατού στην περιοχή και απασχόληση μεγάλου μέρους του εναντίον του αποστάτη Αλή πασά Ιωαννίνων.

- Καλή προετοιμασία της περιοχής (Πελ/νήσου, Στερεάς) από τους Φιλικούς.

- Ανάπτυξη και ευρεία παρουσία κλεφτών και αρματολών.

- Τα ορεινά εδάφη της περιοχής ευνοούν τον κλεφτοπόλεμο.

- Εφοδιασμένα με κανόνια ελληνικά πλοία για πάταξη της πειρατείας.

- Κάποιοι εμπειροπόλεμοι Έλληνες (σε ξηρά και θάλασσα).

 Λόγοι αποτυχίας στις περισσότερες περιοχές (εκτός από Πελ/νησο, Στερεά, Κυκλάδες)

- Η επανάσταση δεν ήταν τόσο οργανωμένη, ώστε να αναλάβει την απελευθέρωση μιας τόσο μεγάλης γεωγραφικής περιοχής.

- Ευκολία πρόσβασης τουρκικού στρατού στις παραπάνω περιοχές λόγω εγγύτητας με την οθωμανική έδρα αλλά και εξαιτίας γεωγραφικών συνθηκών (πεδιάδες).

 Πρωταγωνιστές επανάστασης (ενδεικτικά)

Θεοδ. Κολοκοτρώνης, Γεωργ. Καραϊσκάκης, Οδ. Ανδρούτσος, Μαρκ. Μπότσαρης, Κων. Κανάρης, Ανδρ. Μιαούλης, Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα, Μαντώ Μαυρογένους.

 Κυριότερες μάχες (1821-1827)

1821

- Κατάληψη ορισμένων φρουρίων από Έλληνες.

- Κατάληψη Καλαμάτας και Πάτρας από Έλληνες.

- Γενναία αντίσταση Ελλήνων στα Βασιλικά, στη γέφυρα της Αλαμάνας (τραγικό τέλος Αθαν. Διάκου) και αποδεκατισμός των στρατιών του Μπειράν πασά στο Χάνι της Γραβιάς (Οδ. Ανδρούτσος)

- Άλωση της Τριπολιτσάς από στρατιά Κολοκοτρώνη (23 Σεπτεμβρίου).

1822

- Σφαγή της Χίου από Τούρκους (Πάσχα, 23.000 νεκροί-47.000 αιχμάλωτοι)

- Ανατίναξη τουρκικής ναυαρχίδας από Κ. Κανάρη (λιμάνι της Χίου)

- Μάχη στα Δερβενάκια (Αργολίδας)-νίκη Κολοκοτρώνη εναντίον Δράμαλη

1823

- Μάχη στο Κεφαλόβρυσο (κοντά στο Καρπενήσι) και θάνατος του Μ. Μπότσαρη

Σημείωση: Οι πολεμικές δραστηριότητες αυτή τη χρονιά είναι περιορισμένες γιατί από την πλευρά των Ελλήνων ξεσπάει εμφύλιος πόλεμος ενώ οι Τούρκοι:

α) έχουν παράλληλα πόλεμο με την Περσία

β) αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσχέρειες εξαιτίας των πολεμικών επιχειρήσεων (Έλληνες, Αλή πασάς, Πέρσες)

γ) Ξεσπάει πυρκαγιά σε αποθήκη πολεμοφοδίων στην Κων/πολη. 

1824

- Ανασυγκρότηση τουρκικών δυνάμεων με τη στήριξη Αιγυπτίων (Μωχάμετ Άλι και γιος του Ιμπραήμ)

- Κατάπνιξη επανάστασης στην Κρήτη και καταστροφή της Κάσου από Αιγυπτίους.

- Καταστροφή Ψαρών από Τούρκους

- Ναυμαχία του Γέροντα, χτύπημα Ελλήνων (Μιαούλης) στον τουρκοαιγυπτ. Στόλο.

1825

- Ανακατάληψη μεγάλου τμήματος της Πελ/νήσου από Ιμπραήμ (διέθετε πολύ οργανωμένο στρατό με βάση ευρωπαϊκά- γαλλικά πρότυπα).

- Μάχη στο Μανιάκι, ηρωική αντίσταση Παπαφλέσσα αλλά χωρίς αποτέλεσμα αναχαίτισης της ορμής του Ιμπραήμ.

- Μάχη των Μύλων (κοντά στο Άργος), με οδηγίες του Κολοκοτρώνη κατάφεραν ο Δημ. Υψηλάντης (αδελφός του Αλέξανδρου), ο Μακρυγιάννης και ο Μαυρομιχάλης να πλήξουν τις δυνάμεις του Ιμπραήμ.

- Πολιορκία Μεσολογγίου από Κιουταχή (άκαρπη προσπάθεια)

1826

- β΄ πολιορκία Μεσολογγίου από Ιμπραήμ- Ηρωική έξοδος (10-11 Απριλίου)

1827

- Επιχειρήσεις στη Στερεά Ελλάδα από Καραισκάκη (θάνατος του)

- Κατάληψη Ακρόπολης-Αθήνα από Τούρκους

Η επανάσταση σβήνει.

-Επέμβαση Ξένων Δυνάμεων (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία)

Συνθήκη του Λονδίνου 6 Ιουλίου 1827, προβλέπει την ίδρυση ελληνικού κράτους και την ειρήνευση. Οι Τούρκοι δεν το δέχονται.

.- Ναυμαχία του Ναβαρίνου, όπου οι προστάτιδες δυνάμεις διαλύουν τον τουρκοαιγυπτ. στόλο.

- 22 Ιανουαρίου/3 Φεβρουαρίου 1830 Πρωτόκολλο Ανεξαρτησίας

Ενότητα 7

 

ΦΙΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

Έτος –τόπος ίδρυσης	1814, Οδησσός Ρωσίας
Ιδρυτικά στελέχη	Ξάνθος, Σκουφάς, Τσακάλωφ, Αναγνωστόπουλος
Σκοπός-στόχος	Προετοιμασία του ένοπλου αγώνα για ανεξαρτησία
Πρότυπα	Άλλες μυστικές εταιρείες πχ καρμπονάροι
Δυσμενείς συνθήκες	α) Η διασπορά του ελληνισμού σε τεράστιο χώρο (παροικίες) β)Προηγούμενες αποτυχημένες επαναστατικές προσπάθειες γ) ανάγκη για απόλυτη μυστικότητα δ) τα διαφορετικά συμφέροντα διαφορετικών κοινων. oμάδων
Ευνοϊκές συνθήκες	α) εσωτερικά προβλήματα στο εσωτερικό της Οθωμ. Αυτοκρατορίας β) διάδοση ιδεών γαλλικής επανάστασης γ) η πίστη ότι ωρίμασαν οι συνθήκες για την ανεξαρτησία.
Διαδικασία μύησης	Μερικές ημέρες δοκιμασίας (3-4), όρκος για απόλυτη πίστη και αφιέρωση στην εταιρεία, ψευδώνυμα, κρυπτογραφικό αλφάβητο, μυστικοί κώδικες.
Μέλη- ηγεσία	Αρχικά απευθύνονταν σε πλούσιους εμπόρους, αργότερα σε όλες τις κοινωνικές ομάδες του ελληνισμού. Υπήρχε ιεραρχία. Την ηγεσία αποτελεί αρχικά η μυστική Αόρατη αρχή αλλά τελικά ανατίθεται στον Αλεξ. Υψηλάντη καθώς   αρνήθηκε ο Ι. Καποδίστριας (υπουργός εξωτ. Ρωσίας)

 

ΚΗΡΥΞΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΠΡΩΤΑ ΣΤΙΣ ΠΑΡΑΔΟΥΝΑΒΙΕΣ ΗΓΕΜΟΝΙΕΣ

(Αν και το Γενικόν Σχέδιον προέβλεπε ταυτόχρονη εξέγερση)

 

Α) ΛΟΓΟΙ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

- Απαγόρευση παρουσίας τουρκικού στρατού (ρωσοτουρκ συνθήκη 1812).

- Κοντά στην περιοχή υπήρχε ρωσικός στρατός που ήλπιζαν πως θα βοηθούσε

- Υπολόγιζαν στη βοήθεια των ντόπιων με αρχηγό το Θεοδ. Βλαντιμηρέσκου

 

Β) ΓΕΓΟΝΟΤΑ- ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ

- Ο Αλεξ. Υψηλάντης περνάει από τη Ρωσία στη Μολδαβία και κηρύσσει την επανάσταση στις 24 Φεβρουαρίου 1821 στο Ιάσιο (σημερ. Ρουμανία).

- Οργανώνει στρατό και τον Ιερό Λόχο (εθελοντές Έλληνες σπουδαστές από το ελληνικό σχολείο Οδησσού) και αφήνει να εννοηθεί ότι η Ρωσία τον βοηθάει.

- Αρχίζουν οι δυσκολίες :

α) ο τσάρος της Ρωσίας αποκηρύσσει το κίνημα για να μη δυσαρεστήσει την Ιερή Συμμαχία και επιτρέπει την είσοδο τουρκικού στρατού στην περιοχή προκειμένου να καταπνίξει την επανάσταση

β) Ο Πατριάρχ. Γρηγόριος Ε΄ υποχρεώνεται από το Σουλτάνο να αφορίσει το κίνημα

γ) Οι πλούσιοι Έλληνες δεν στηρίζουν οικονομικά τη στρατολόγηση

δ) Ο Βλαντιμηρέσκου συμμαχεί με τους Τούρκους και τελικά η Φιλική εταιρεία τον δολοφονεί θεωρώντας τον προδότη.

- Στο Δραγατσάνι ηττάται ολοκληρωτικά ο Ιερός Λόχος (7 Ιουνίου 1821)

- Στη μονή Σέκκου σκοτώθηκαν ο Ολύμπιος και Φαρμάκης

- Ο Υψηλάντης κατέφυγε στην Αυστρία, όπου τον συνέλαβαν οι αρχές

Ενότητα 5

 

OIKONOMIKOI-ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ

Η ανάπτυξη των εμπορικών σχέσεων Δύσης και Οθωμανικής αυτοκρατορίας ευνόησε την οικονομική άνοδο των Ελλήνων εμπόρων (Εβραίων και Αρμενίων). Παράγοντες:

Α) Ρωσοτουρκική Συνθήκη Κιουτσούκ-Καϊναρτζή (1774): επέτρεψε την ελεύθερη διακίνηση ελληνικών πλοίων με ρωσική σημαία στα στενά του Βοσπόρου.

Β) Απέχθεια Τούρκων για τις εμπορικές δραστηριότητες

Γ) Περιορισμένη εμπορική δραστηριότητα Άγγλων και Γάλλων εμπόρων στη Μεσόγειο εξαιτίας των ναπολεόντειων πολέμων

ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΠΟΛΕΙΣ : Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Σμύρνη, Χίος

Ελληνικές παροικίες (Τεργέστη, Βιέννη, Βενετία, Οδησσός, Αλεξάνδρεια κλπ).

 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΡΩΜΑΤΩΣΗ

Πατριαρχείο(Πατριάρχης) Ανώτατος Κλήρος	Θρησκευτική ηγεσία υπεύθυνη για τη διάσωση της θρησκείας, γλώσσας. H επίσημη εκκλησία αντιτάχθηκε στις αρχές του διαφωτισμού
Φαναριώτες	Μορφωμένη αριστοκρατία από τη συνοικία Φανάρι της Κων/πολης που χρησίμευαν ως διερμηνείς (δραγουμάνοι) του οθωμ.κράτους ή ως ηγεμόνες (οσμοδάροι) στις Παραδουνάβιες ηγεμονίες προώθησαν τον νεολλ.διαφωτ.
Προεστοί –πρόκριτοι	Διοικούσαν τις ελληνορθόδοξες κοινότητες Συγκέντρωναν και παρέδιδαν τους φόρους
Έμποροι-πλοιοκτήτες	Είναι πλούσιοι και προωθούν την παιδεία (χορηγοί)
Αρματολοί	Ένοπλα σώματα σε ακριτικές περιοχές στην υπηρεσία Τούρκων-κάποιοι έγιναν κλέφτες
Κλέφτες	Ζούσαν στα βουνά ληστεύοντας-αδούλωτοι
Αγρότες	Αποτελούν το 80% του πληθυσμού Καλλιεργούν κτήματα κρατικά ή ιδιωτικά Ζουν σε σκληρές συνθήκες
Ναύτες κ.α	Αυξάνονται με την ανάπτυξη του εμπορίου

 

ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΠΡΙΝ ΤΟ 1821

1) Ορλοφικά (1770): αδελφοί Ορλόφ, Πελ/νησος, αποτυχία.

2) Το κίνημα του Λάμπρου Κατσώνη.(1788): νησιά του Αιγαίου, αποτυχία

 Τα δύο παραπάνω υποκινήθηκαν από τη Ρωσία

3) Σούλι (1789-1803) αυτόνομη περιοχή της Ηπείρου (Σουλιοτοχώρια συνομοσπονδία Ελλήνων και Αλβανών) : συγκρούσεις με τον Αλή Πασά Ιωαννίνων, ώσπου το 1803 υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν την περιοχή. (έφυγαν σε τρεις φάλαγγες: η μία έφτασε στην Κέρκυρα όπου έζησε σε άθλιες συνθήκες, η δεύτερη χτυπήθηκε από τους Τούρκους στο Ζάλογγο και η Τρίτη κατέληξε στα Άγραφα αλλά σφαγιάστηκε το 1804).

 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ (1770-1821)

Είναι το πνευματικό κίνημα που διέδιδε τις απόψεις του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού στους Έλληνες.

ΣΤΟΧΟΣ: 1) η αφύπνιση του ελληνικού γένους (ίδρυση σχολείων, προώθηση αρχαίου ελληνικού πολιτισμού και φυσικών επιστημών, χρήση λαϊκής γλώσσας).

2) η προετοιμασία της εθνικοαπελευθερωτικής επανάστασης.

Φορείς: έμποροι και ταξιδευτές στην Ευρώπη, ελληνικές παροικίες στο εξωτερικό.

Αντιδράσεις: εκκλησιαστικοί λόγιοι (θρησκευτική παράδοση-αρχαϊζουσα)

 

ΚΥΡΙΟΙ ΕΚΦΡΑΣΤΕΣ

1) Ρήγας Βελεστινλής:

- Στο έργο του Νέα Πολιτική Διοίκησις οραματίστηκε στη θέση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας μια δημοκρατική βαλκανική κοινοπολιτεία με επικεφαλής την Ελλάδα

- Συνέβαλε στην πνευματική αφύπνιση του Γένους και στην προετοιμασία του αγώνα.

 2) Αδαμάντιος Κοραής:

- Θεωρεί τη μόρφωση απαραίτητη προϋπόθεση για την απόκτηση ελευθερίας

- Υποστηρικτής των φιλελεύθερων ιδεών της Γαλλικής επανάστασης.

- Δεχόταν τη δημοτική γλώσσα όχι όμως αυτούσια.

3) Ανώνυμος (Ελληνική Νομαρχία) : στο έργο αυτό προβάλλεται έντονα η ιδέα ότι οι Έλληνες θα πρέπει να πολεμήσουν μόνοι τους για την ελευθερία.

4) Ιώσηπος Μοισιόδακας, Δημήτριος Καταρτζής: υπερασπιστές δημοτικής γλώσσας

5) Κ. Κούμας: υποστηρίζει μοντέρνες μεθόδους διδασκαλίας

6) Θεόφιλος Καίρης: υπερασπιστής ιδεών Γαλλικής επανάστασης.

                                                                               

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΜΠΕΔΩΣΗΣ

 

1.Ποιες διεθνείς συγκυρίες συντέλεσαν στην ανάπτυξη του ελληνικού εμπορίου;

2. Να αναφέρετε μερικά σημαντικά ελληνικά εμπορικά κέντρα της εποχής.

3. Τι ήταν οι ελληνικές παροικίες; Να αναφέρετε μερικές από αυτές.

4. Ποια ήταν η στάση της επίσημης εκκλησίας απέναντι στο διαφωτισμό;

5. Τι γνωρίζετε για τους Φαναριώτες;

6. Ποιες είναι οι διαφορές κλεφτών και αρματολών. Τι κοινό έχουν μεταξύ τους;

7. Σε άσκηση άστρου να παρουσιάσετε επιγραμματικά την κοινωνική διαστρωμάτωση του ελληνισμού αυτής της εποχής (τις κοινων.ομάδες-τάξεις).

8. Να αναφέρετε τρία προεπαναστατικά κινήματα. Ποιο το αποτέλεσμα τους;

9. Τι εννοούμε με τον όρο νεοελλ. διαφωτισμό και ποιοι οι στόχοι του;

10.Να αναφέρετε τους βασικότερους εκπροσώπους του Νεοελλ. Διαφωτισμού.

 

Αμερικανική Επανάσταση

 

ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ (1775-1781)

 

ΠΕΡΙΟΔΟΣ 1607-1732

Έχουμε 13 αποικίες υπό αγγλικό έλεγχο στα ανατολικά παράλια της Β. Αμερικής.

Οι άποικοι (Άγγλοι, Γάλλοι, Σουηδοί, Γερμανοί) προέρχονταν από τις κατώτερες τάξεις και αναζητούσαν ένα καλύτερο μέλλον στη νέα τους πατρίδα.

 

ΑΠΟΙΚΙΕΣ ΒΟΡΡΑ (1763)

- 1.000.000 κάτοικοι (εκ των οποίων 40.000 νέγροι σκλάβοι)

- Δυναμική αγροτική οικονομία + εμπόριο

- Μεγάλες εμπορικές πόλεις

- Ίδρυση Πανεπιστημίων (Γέιλ, Χάρβαρντ, Πρίνστον)=κέντρα διαφωτισμού

ΑΠΟΙΚΙΕΣ ΝΟΤΟΥ (1763)   

- 750.000 κάτοικοι (εκ των οποίων 300.000 νέγροι σκλάβοι)

- Μεγάλες φυτείες καπνού, ρυζιού, βαμβακιού

- Λίγες μεγάλες πόλεις

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΠΟΙΚΙΩΝ

Κυβερνήτης (διοριζόμενος από την Αγγλία)

Συνέλευση αποίκων μόνο πλουσίων (ψήφιση νόμων+ έγκριση φόρων)

Το εξωτερικό εμπόριο στον πλήρη έλεγχο της Αγγλίας.

 

ΑΙΤΙΑ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

α) Δυσφορία αποίκων, ιδίως πλούσιων εμπόρων, για την πιεστική οικονομική κηδεμονία της Αγγλίας και τη βαριά φορολογία που επέβαλλε η Αγγλία στις αποικίες για να καλύψει πολεμικά έξοδα (με αφορμή τον επταετή πόλεμο με Γαλλία)

β)Δημιουργία αμερικανικής εθνικής συνείδησης, που ένωνε τους αποίκους ενάντια στην εξουσία της Αγγλίας- μητρόπολης

 

Εξελίξεις: α) Οι άποικοι αντιδρούν, σταματώντας να αγοράζουν αγγλικά προϊόντα β)Οι Άγγλοι καταργούν κάποιους φόρους αλλά διατηρούν τους φόρους του τσαγιού γ)οι άποικοι δεν υποχωρούν (γιορτή του τσαγιού) και οι Άγγλοι για αντίποινα επιβάλλουν οικονομικούς περιορισμούς στο λιμάνι της Βοστώνης. δ)Κογκρέσο της Φιλαδέλφειας (Σεπτέμβριος 1774): εκπρόσωποι των αποικιών προσπαθούν να βρουν συμβιβαστική λύση ΑΛΛΑ ο βασιλιάς της Αγγλίας, Γεώργιος Γ΄ επιλέγει την ένοπλη σύγκρουση.

ε) Πρώτη νίκη αποίκων (μάχη του Λέξινγκτον , Απρίλιος 1775)

στ) Διακήρυξη Ανεξαρτησίας (4 Ιουλίου 1776) στο πνεύμα του Διαφωτισμού, Τζέφερσον- Φραγκλίνος  

ζ)Ενίσχυση αποίκων (Αμερικανών) από Γαλλία, Ισπανία, Σουηδία.

η)Οριστική ήττα Άγγλων στη μάχη του Γιόρκταουν (Οκτώβριος 1781)

 

 

 

 

 

 

ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ ΚΑΙ ΝΕΟ ΚΡΑΤΟΣ (Η.Π.Α)

Συνθήκη Βερσαλλιών 1783 : Αναγνώριση από Αγγλία 13 αποικιών  ως ανεξάρτητο κράτος (Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής).Ομοσπονδιακό κράτος.

Πρώτο σύνταγμα  (1787) με διάκριση εξουσιών:

Κεντρική κυβέρνηση (άμυνα-εξωτερική πολιτική-οικονομία)

Κάθε πολιτεία:τοπική αυτοδιοίκηση, εκπαίδευση, αστυνόμευση,δικαιοσύνη.

Eκτελεστική       Πρόεδρος (4ετής θητεία)

Nομοθετική       Κονγκρέσο (Γερουσία + Βουλή Αντιπροσώπων)

Δικαστική          Ανεξάρτητη για κάθε πολιτεία

Πρώτος πρόεδρος των Η.Π.Α ο Τζορτζ Ουάσινγκτον (1789)

 

 

                                                                                                    

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΜΠΕΔΩΣΗΣ

 

1. Πόσες αγγλικές αποικίες δημιουργήθηκαν στην Αμερική και σε ποιο συγκεκριμένο γεωγραφικό διαμέρισμα;

2. Σε ποια τάξη ανήκαν οι περισσότεροι άποικοι και για ποιον λόγο μετανάστευσαν από την Αγγλία στην νέα ήπειρο;

3. Ποιες οι διαφορές ανάμεσα στις βόρειες και νότιες αποικίες; Να διατυπώσετε τα συμπεράσματα σας σχετικά με αυτές τις διαφορές.

4. Πώς διοικούνταν κάθε πολιτεία;

5. Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην αποικιακή κρίση;

6. Πώς γεννήθηκε η αμερικανική εθνική συνείδηση;

7. Ποια ήταν η πρώτη και ποια η τελευταία μάχη ανάμεσα σε αποίκους και Αγγλία;

8. Πότε ψηφίστηκε και από ποιους συντάχθηκε η Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας;

9. Ποια ήταν τα βασικά σημεία της Διακήρυξης;

10. Ποιος ο ρόλος του κινήματος του Διαφωτισμού στην επανάσταση;

11. Τι πρεσβεύουν τα αρχικά Η.Π.Α;Πόσες πολιτείες αποτελούν τις σημερινές Η.Π.Α

13.Ποιος ασκούσε την εκτελεστική, δικαστική και νομοθετική εξουσία;

14. Ποιος ήταν ο πρώτος πρόεδρος των Η.Π.Α και πότε είναι η εθνική τους γιορτή;