ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1η ENOTHTA

                            ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1  

1. Στα παρακάτω παραδείγματα να υπογραμμίσετε το υποκείμενο και να βρείτε τη μορφή του:

α. Γύρισαν όλοι.

β. Οι αρχαίοι ζούσαν λιτά.

γ. Ποιος έφταιξε;

δ. Φαίνεται ότι έχεις δίκιο.

ε. Το ότι δε μου μίλησες με στενοχώρησε πολύ.

στ. Τα ξύλα τριζοβολούν στο τζάκι.

ζ. Ο και είναι ο πιο συνηθισμένος σύνδεσμος στα παραμύθια, 

η. Οι άρρωστοι γέμισαν τα νοσοκομεία, 

θ. Κάποιος μαρτύρησε το μυστικό.

2. Στο παρακάτω κείμενο να υπογραμμίσετε τα υποκείμενα των ρημάτων:

Οι Αρχαίοι ολυμπιακοί αγώνες περιλάμβαναν τέσσερις ομάδες αθλημάτων: Το πένταθλο, την πυγμαχία, τις αρματοδρομίες και τις ιπποδρομίες. Στο πένταθλο, όπως φανερώνει και ο όρος, οι αθλητές αγωνίζονταν σε πέντε αθλήματα. Οσον αφορά στο άθλημα της πυγμαχίας αξίζει να σημειωθεί ότι οι αθλητές τύλιγαν τα χέρια τους με δερμάτινα λουριά. Το πιο θεαματικό άθλημα βέβαια ήταν οι αρματοδρομίες.

3. Στις παρακάτω προτάσεις να συμπληρώσετε τα υποκείμενα που παραλείπονται:

α. Παρακολουθήσαμε την ομιλία με προσοχή. 

β. Τελικά θα φύγετε ή θα μείνετε;

γ. Οι καθηγητές συνεδρίασαν και αποφάσισαν την εκδρομή.

δ. Μόλις χτυπήσει δέκα, οι εργαζόμενοι κάνουν το πρώτο τους διάλειμμα.

ε. Εδώ επισκευάζουν τηλεοράσεις;

στ. Χτες έβρεχε συνεχώς.

4. Αντιστοιχίστε τις παρακάτω λέξεις με τη σωστή σημασία τους:

1. αδωροδόκητος             α. έλλειψη εργασίας

2. ακατόρθωτος                β. χωρίς σπίτι

3. αναποφάσιστος             γ. δε δέχομαι χρήματα για να κάνω κάτι παράνομο

4. ανεργία                          δ. φωνάζω πολύ δυνατά

5. άστεγος                         ε. δεν μπορώ να πετύχω κάτι

6. ξεφορτώνω                   στ. αβοήθητος

7. αφιλόξενος                    ζ. αφήνω, πουλάω κάτι περιττό

8. ξεκουφαίνω                   η. δεν μπορώ να αποφασίσω 

5. Να βρείτε τα αχώριστα μόρια των λέξεων:   

αμφιθέατρο, αρχιμουσικός, άκακος, ξεφεύγω, τηλέφωνο, επίγειος

6. Να σχηματίσετε σύνθετες λέξεις χρησιμοποιώντας τις παρακάτω λέξεις και επιλέγοντας κάποιο από τα αχώριστα μόρια που είναι μέσα στην παρένθεση:         (ανα – ξε – ενδο – επι – προ – αμφι – α- αν)

υπάκουος, καλύπτω, δυνατός, προβάλλω, χώρα, διορθώνω, βάλλω, λέγω

 ENOTHTA 1                          

 Το υποκείμενο

• Υποκείμενο ονομάζεται η λέξη που δηλώνει ποιος ενεργεί ή δέχεται μια ενέργεια ή βρίσκεται σε μια κατάσταση,  π.χ. Οι Έλληνες είναι φιλόξενος λαός.

• Σε ποιες μορφές  βρίσκεται το υποκείμενο;

 Το υποκείμενο μπορεί να είναι ουσιαστικό ή οποιαδήποτε άλλη λέξη ή πρόταση, με άρθρο ή χωρίς άρθρο:
α. ουσιαστικό, π.χ. Ο Γιώργος κοιμάται.
β. αντωνυμία, π.χ. Αυτός κοιμάται.
γ. επίθετο, π.χ. Ο ξένος έφτασε.
δ. μετοχή, π.χ. Ο πεινασμένος καρβέλια ονειρεύεται.
ε. άκλιτη λέξη (π.χ. επίρρημα) με άρθρο , π.χ. Τα παρακάτω είναι περιττά.
στ. δευτερεύουσα πρόταση, π.χ. Φαίνεται ότι θα χιονίσει  

• Σε ποια πτώση βρίσκεται; 

Το υποκείμενο βρίσκεται πάντα σε πτώση ονομαστική.

• Πότε παραλείπεται; 

Το υποκείμενο συχνά παραλείπεται  όταν είναι α΄ή β΄πρόσωπο και ο ομιλητής ή ο συγγραφέας δε θέλει να δώσει έμφαση σε αυτό (επειδή εννοείται εύκολα από την κατάληξη του ρήματος),

  π.χ. Θα επιστρέψω το βράδυ (ενν. εγώ).

Το γ΄ πρόσωπο παραλείπεται συνήθως στις εξής περιπτώσεις:
-όταν εννοείται εύκολα από τα συμφραζόμενα,  π χ. - Τι κάνει ο Νίκος; - Είναι πολύ καλά (ενν. Ο Νίκος)                                                                                                                                                           -όταν είναι μια γενική έννοια ή όταν μπορεί να εννοηθεί μόνο ένα υποκείμενο, π.χ. Eίναι 6 μμ. (ενν. H ώρα).                                                                                                                                                      -όταν το ρήμα δείχνει κάποιο φυσικό φαινόμενο, π .χ. Βρέχει (ενν. η βροχή)

• Τα απρόσωπα ρήματα και οι απρόσωπες εκφράσεις                                                                         (πρέπει, αρκεί, ενδέχεται, φαίνεται, απαγορεύεται, επιτρέπεται, πιστεύεται κ.λπ.) έχουν υποκείμενο δευτερεύουσα πρόταση (που εισάγεται με το ότι, το πως ή με το να),
π.χ. Πρέπει να έρθεις.

• Συμφωνία υποκειμένου και ρήματος

Το ρήμα συμφωνεί με το υποκείμενό του σε πρόσωπο και αριθμό,                                                        π.χ. Η Ευγενία παίζει στην αυλή. (Το υποκείμενο (Η Ευγενία) είναι γ' πρόσωπο ενικού αριθμού, όπως και το ρήμα παίζει)

•  Όταν υπάρχουν περισσότερα από ένα υποκείμενα, το ρήμα μπαίνει σε πληθυντικό αριθμό,       π.χ. Η Ευγενία και ο Περικλής παίζουν στην αυλή.
• Όταν υπάρχουν πολλά υποκείμενα σε διάφορα πρόσωπα (α', β', γ'),το ρήμα μπαίνει στο επικρατέστερο πρόσωπο (το α' πρόσωπο είναι επικρατέστερο του β' και το β' επικρατέστερο του γ'),  π.χ. Εμείς και εσείς θα πάμε εκδρομή. Πότε θα έρθετε εσείς και οι άλλοι;

Προσοχή!                                                                                                                                                      Η συμφωνία υποκειμένου και ρήματος ως προς το πρόσωπο και τον αριθμό μπορεί να μην τηρείται στις παρακάτω περιπτώσεις:

- Όταν το υποκείμενο είναι περιληπτικό όνομα,

       π.χ. Μεγάλος αριθμός ανθρώπων περίμεναν να έρθει η σειρά τους.   

 - Όταν ένα υποκείμενο ενικού αριθμού συνδέεται με άλλα πρόσωπα ή πράγματα,
       π.χ. Εγώ με τους φίλους μου πήγαμε στον κινηματογράφο.

Ψηφιακό κουίζ για το υποκείμενο Β γυμνασίου

https://wordwall.net/el/resource/61594000

ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ (ΒΑΣΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ) ΣΕ PPT

https://docs.google.com/presentation/d/1HkZyhnxpwIOy4t0wgs1RH52EohE3AhaN/edit?usp=sharing&ouid=113052597986137907797&rtpof=true&sd=true

 

Φύλλο εργασίας (Ραψ. Α 1-53)

Εδώ μπορείτε να βρείτε το link για το φύλλο εργασίας της ραψωδίας Α (στ. 1-53) 

https://docs.google.com/document/d/19D5JrdeXcv1fNnju5rJzLuKXb7Kzo1EtzKunCw5R3eM/edit?usp=sharing

Φύλλο εργασίας στην εισαγωγή της Ιλιάδας

Εδώ μπορείτε να βρείτε το φύλλο εργασίας για την εισαγωγή στην Ιλιάδα που δουλέψαμε στην τάξη: 

https://docs.google.com/document/d/1EAldD5fzSfDfHbeb0A_iat8i8yQs9vYM/edit?usp=sharing&ouid=113052597986137907797&rtpof=true&sd=true

Εισαγωγή Ιλιάδα (παρουσίαση ppt)

Μπορείτε να βρείτε τις διαφάνειες που παρουσιάστηκαν στην τάξη στο παρακάτω link 

https://docs.google.com/presentation/d/1RKbPENhVoe_AQ1JJOBhyATIzraQTMN5l/edit?usp=sharing&ouid=113052597986137907797&rtpof=true&sd=true