Ηγεμονικοί Ανταγωνισμοί: 1. Αίτια και αφορμές του πολέμου. Αρχιδάμειος πόλεμος.  

Luis Sepúlveda Η ιστορία του γάτου που έμαθε σ'ένα γλάρο να πετάει

 

 ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ 11η ενότητα
Ραψωδία  ζ   (στίχοι139-259)
ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

 

1.Να δώσετε έναν πλαγιότιτλο στις παρακάτω ενότητες:

α) ζ 139-169: …………………………………………………………………………………………

β) ζ 170-183: …………………………………………………………………………………………

γ) ζ 184-224: …………………………………………………………………………………………

δ) ζ 228-259: …………………………………………………………………………………………

2. Σε ποιους στίχους επεμβαίνει η θεά Αθηνά ; Συντελεί στην εξέλιξη του μύθου και με ποιο τρόπο;

3. Παρακάτω παρουσιάζεται η δομή του ικετευτικού λόγου του Οδυσσέα προς τη Ναυσικά. Βάλτε στη σωστή σειρά τα στοιχεία του λόγου του και σημειώστε στις παρενθέσεις τους αντίστοιχους στίχους.

- Αναφορά στα πάθη, στις περιπέτειες του παρελθόντος και στο ναυάγιο.( ……….. )

- Ευχές(………………..)

- Προσπάθεια να κερδίσει την εύνοια της Ναυσικάς με εκτενές εγκώμιο στην ομορφιά και στη χάρη της και μακαρισμούς στους γονείς, τα αδέρφια και τον μέλλοντα σύζυγό της(186-206).

-Ικετευτική προσφώνηση (…....)

 -Παράκληση και υποβολή αιτήματος ικεσίας (………….).

4. Ποιοι από τους παρακάτω αφηγηματικούς τρόπους υπάρχουν στην ενότητα;  Δώστε ένα παράδειγμα για το καθένα

α) Περιγραφή:  ………………………………………….....

β) Αφήγηση: ………………………………………………..

γ) Διάλογος: …………………………………………………

δ) Μονόλογος: …………………………………………..

5. Να εντοπίσετε τις παρομοιώσεις και να τις αναλύσετε (ποιος/τι παρομοιάζεται με ποιον/τι και γιατί)

6. Η γυναίκα στην Ομηρική εποχή έχει σημαντική θέση. Ποια από τα παρακάτω στοιχεία μας οδηγούν σ΄αυτό το συμπέρασμα;

-Η Ναυσικά και τις υπηρέτριες να πηγαίνουν μόνες τους στο ποτάμι χωρίς να τις συνοδεύουν άντρες.

-Οι υπηρέτριες βοηθούν τις γυναίκες της ανώτερης τάξης στις δουλειές του σπιτιού, όμως και οι βασίλισσες συμμετέχουν σ΄αυτές τις εργασίες. 

- Η Ναυσικά δε διστάζει να μιλήσει σ΄έναν ξένο άντρα και μάλιστα γυμνό.

-  Η Ναυσικά ζητά από τις υπηρέτριές της να δώσουν φαγητό στον Οδυσσέα

- Η Ναυσικά συμβουλεύει τον Οδυσσέα να προσπέσει στη μητέρα της την Αρήτη για βοήθεια όταν φτάσει στο παλάτι.

 7. Ποιες αντιλήψεις των ομηρικών ανθρώπων συναντάμε στους παρακάτω στίχους:  

α) για την ιδανική οικογένεια( 221-224):

β) για τη διανομή των αγαθών (230-234):

γ)για τους ξένους, τους ικέτες, τους φτωχούς (252-256):

8. Συμπληρώστε τα κενά με τις λέξεις της παρένθεσης. (Προσοχή δύο περισσεύουν)

Η Ναυσικά είναι πολύ ……….....……… και …....……………….., όπως αρμόζει σε μια βασιλοπούλα. Ξεχωρίζει για την ……………….. και την ………………………. της. Απευθύνεται στον Οδυσσέα με …………… , συμπόνια και τρυφερότητα, προσφέροντάς του απλόχερα βοήθεια (229-241). Προσπαθεί να τον παρηγορήσει λέγοντάς του ότι πρέπει να δείξει υπομονή , αφού ο Δίας ορίζει την ευτυχία και τη δυστυχία των ανθρώπων. Είναι …………….. και έχει ……………….  Είναι …………….. για τον τόπο και την …………………. καταγωγή της. Τέλος, ο τρόπος με τον οποίο μιλάει στις υπηρέτριές της, φανερώνει άνθρωπο που ξέρει να επιβάλλεται και να πείθει (242-259)

( περήφανη, ομορφιά, υπομονετική, φιλόξενη, γενναία, ευγένεια, ψύχραιμη, αριστοκρατική, ευσεβής, χάρη, απροθυμία)

5. Η διαδικασία της μόρφωσης - η εργασία - οι εορτές.  

4. Η συγκρότηση της Αθηναϊκής κοινωνίας, Η καθημερινή ζωή. 

Αντικείμενο

 

ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΑ-ΑΜΕΤΑΒΑΤΑ ΡΗΜΑΤΑ

Τα ρήματα ενεργητικής διάθεσης διακρίνονται σε:

Α) Αμετάβατα, όταν η ενέργεια του ρήματος δε μεταβαίνει σε άλλο πρόσωπο, ζώο ή πράγμα. πχ. Ο αδελφός μου κλαίει ασταμάτητα.

Β) Μεταβατικά, όταν η ενέργεια του ρήματος μεταβαίνει σε άλλο πρόσωπο, ζώο ή πράγμα πχ. Ο αδελφός μου πειράζει τα πράγματα μου.

 

Σημείωση: Κάποια ρήματα χρησιμοποιούνται και ως μεταβατικά και ως αμετάβατα. Πχ. Το πουλί πετάει (αμετάβατο)- Το παιδί πετάει την μπάλα (μεταβατικό)

 ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ

Το πρόσωπο, ζώο ή πράγμα που δέχεται την ενέργεια του μεταβατικού ρήματος ονομάζεται ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ και μπορεί να είναι έναρθρο ή άναρθρο αλλά ΠΑΝΤΟΤΕ σε πλάγια πτώση (αιτιατική ή γενική).Το βρίσκουμε απαντώντας στην ερώτηση ποιον(-ους), ποια(-ες),ποιο (-α), τι + το ρήμα της πρότασης.

Το αντικείμενο μπορεί να είναι:

Α. ουσιαστικό :πχ Η Μαρία αγόρασε ένα φορητό υπολογιστή

Β. ουσιαστικ. επίθετο: Σέβομαι τους νέους

Γ. ουσιαστικ. μετοχή: Σέβομαι τους ηλικιωμένους

Δ. αντωνυμία: Τον είδα χτες

Ε. ολόκληρη πρόταση: Φοβάμαι να γυρίζω σπίτι αργά τη νύχτα

Στ. Εμπρόθετος προσδιορισμός (με,σε,από,για+αιτιατ) : Ενδιαφέρομαι για σένα

 

ΜΟΝΟΠΤΩΤΑ ΡΗΜΑΤΑ

Μονόπτωτα λέγονται τα μεταβατικά ρήματα που έχουν ως συμπλήρωμα ένα μόνο αντικείμενο (μια πτώση) το οποίο βρίσκεται σε πτώση αιτιατική ή γενική.

- αιτιατική : Βλέπω τον ουρανό

- γενική (σπανιοτ.): Μου λείπεις. (Λείπεις σε μένα)

 

ΔΙΠΤΩΤΑ ΡΗΜΑΤΑ

Δίπτωτα λέγονται τα μεταβατικά ρήματα που έχουν ως συμπλήρωμα δυο αντικείμενα (δύο πτώσεις). Το ένα λέγεται άμεσο και το άλλο έμμεσο.

Α. Γενική + Αιτιατική: άμεσο είναι αυτό σε αιτιατική και έμμεσο αυτό σε γενική

Πχ. Μου πρόσφερε χρήματα (μου: έμμεσο, χρήματα: άμεσο)

Β. Αιτιατική + Αιτιατική : άμεσο θα είναι αυτό που δηλώνει πρόσωπο και έμμεσο αυτό που δηλώνει πράγμα πχ. Με ρώτησε κάτι (με: άμεσο, κάτι: έμμεσο).

·       Αν όμως η αιτιατική που δηλώνει πρόσωπο μπορεί να αντικατασταθεί με εμπρόθετο προσδιορισμό τότε είναι έμμεσο.

πχ Σου έδωσα χρήματα -Έδωσα σε σένα χρήματα (σου: έμμεσο, χρήματα: άμεσο)

·       Αν και οι δυο αιτιατικές είναι πράγματα τότε έμμεσο είναι εκείνο που μπορεί να αντικατασταθεί με εμπρόθετο πχ Φόρτωσε το αυτοκίνητο (με)πράγματα (αυτοκίνητο: άμεσο, πράγματα: έμμεσο)

→Στα μονόπτωτα ρήματα η γενική και στα δίπτωτα το έμμεσο αντικείμενο μπορεί να αντικατασταθεί από εμπρόθετο (με, σε, από, για + αιτιατική)

→Δύο ή περισσότερα όμοια αντικείμενα (όλα πρόσωπα ή πράγματα) στην ίδια πτώση που συνδέονται με συνδέσμους ή κόμμα θεωρούνται μια πτώση

Πχ. Αγόρασε μήλα, μπανάνες και αχλάδια (αλλά μονόπτωτο ρήμα)

Η Μαρία έδωσε χαρτί και μολύβι στον Πέτρο(δίπτωτο με δύο άμεσα και ένα έμμεσο αντικ)

ΣΥΣΤΟΙΧΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ

Σύστοιχο (ή εσωτερικό) λέγεται το αντικείμενο που έχει συγγενική σημασία ή ευμολογική συγγένεια με το ρήμα (συνήθως μονόπτωτο).Συχνά παραλείπεται.

Πχ. Τραγουδάει παλιά τραγούδια

       Τραγουδάει κυρίως έντεχνα (ενν. τραγούδια)

 

ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ ΤΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ

Μερικά δίπτωτα συντάσσονται με δύο αιτιατικές από τις οποίες η μια είναι αντικείμενο και η άλλη κατηγορούμενο του αντικειμένου. Για να ελέγξουμε ποια είναι το κατηγορούμενο πρέπει να μετατρέψουμε την ενεργητική σε παθητική σύνταξη. Τότε η μια αιτιατική (το αντικείμενο γίνεται υποκείμενο και η άλλη(κατηγορούμενο του αντικειμένου) κατηγορούμενο του υποκειμένου

πχ. Οι μαθητές εξέλεξαν το Νίκο πρόεδρο της τάξης.

       (υποκ.           ρημ.       αντικ.     κατηγορ.        )

     Ο Νίκος εκλέχθηκε πρόεδρος από το συμβούλιο

       (υποκ.       ρημ.       κατηγορ.       ποιητ. αίτιο)

 

ΓΕΝΙΚΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ

Δεν πρέπει να συγχέουμε τη γενική προσωπική με το αντικείμενο σε πτώση γενική.

Γενική προσωπική είναι η γενική προσώπου ή προσωπικής αντωνυμίας που συνάπτεται με απρόσωπα ρήματα ή απρόσωπες εκφράσεις (πχ. φαίνεται, μοιάζει, είναι δύσκολο/εύκολο/αδύνατο κλπ.)

Πχ. Μου είναι δύσκολο να έρθω (γενική προσωπική)

       Σου φαίνεται παράξενο; (γενική προσωπιική)

ΑΛΛΑ Σου είπε τα νέα; (έμμεσο αντικείμενο)

Εγκλίσεις ρημάτων

 

Εγκλίσεις λέγονται οι μορφές που παίρνει το ρήμα για να φανερώσει πώς παρουσιάζεται το νόημά του από εκείνον που μιλάει (φανερώνουν δηλαδή την ψυχική του διάθεση).

Πχ. πηγαίνουμε βόλτα κάθε Σάββατο (πραγματικό)

      ας πάμε βόλτα το Σάββατο..(επιθυμία- προτροπή)

      Πάμε γρήγορα βόλτα! (προσταγή)

 

ΟΙ ΕΓΚΛΙΣΕΙΣ ΕΙΝΑΙ ΤΡΕΙΣ : ΟΡΙΣΤΙΚΗ, ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗ, ΠΡΟΣΤΑΚΤΙΚΗ

·       ΟΡΙΣΤΙΚΗ : Συναντάται σε όλους τους χρόνους και στα τρία πρόσωπα ενικού κια πληθυντικού. Μπορεί να συνοδεύεται από το θα και παίρνει άρνηση δεν.

ΦΑΝΕΡΩΝΕΙ	ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ
1. Πραγματικό-βέβαιο	Θα γράψω άριστα σήμερα στις εξετάσεις
2. Δυνατό (θα+οριστ.παρατ. ή υπερσυντ)	Θα έγραφα άριστα, αν είχα διαβάσει καλά
3. Ευχή (ας, να, μακάρι, είθε να+ οριστ. παρελθοντικού χρόνου)	Μακάρι να έγραφα άριστα στις εξετάσεις
4. Παράκληση	Δεν έρχεσαι αύριο μαζί μου στη δουλειά;
5.Πιθανό (θα+οριστ,κάθε χρόνου)	Μάλλον θα είναι κουρασμένος

·       ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗ : Συναντάται μόνο σε τρεις χρόνους (ενεστώτα, αόριστο, παρακείμενο) και στα τρία πρόσωπα ενικού και πληθυντικού. Συνοδεύεται από τα μόρια ας, να και παίρνει άρνηση μη(ν).

ΦΑΝΕΡΩΝΕΙ	ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ
1. Ενδεχόμενο-πιθανό	Ίσως να πάω βόλτα σήμερα
2. Επιθυμητό	Ας περάσω στο πανεπιστήμιο θεέ μου!
3. Προτροπή- Αποτροπή	Ας φύγουμε από εδώ
4. Παραχώρηση	Εντάξει, ας φύγουμε από εδώ.
5. Προσταγή-απαγόρευση	Να προσέχεις τα λόγια σου
6. Απορία	Να το γράψω ή να μην το γράψω;
7.Ευχή (μακάρι να, είθε να)	Μακάρι να περάσω στο πανεπιστήμιο

 

·       ΠΡΟΣΤΑΚΤΙΚΗ: Συναντάται μόνο στον Ενεστώτα και στον Αόριστο (Ενεργητική Φωνή) και μόνο στον Αόριστο (παθητική φωνή) και διαθέτει μόνο β΄πρόσωπο ενικού-πληθυντικού (γράφε-γράφετε, γράψε-γράψτε , γράψου-γραφτείτε).Δεν έχει άρνηση. Την αντικαθιστά η υποτακτική (μη γράφεις.)

ΦΑΝΕΡΩΝΕΙ	ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ
1. Προσταγή	Έλα εδώ αμέσως!
2. Απαγόρευση	Μη μιλάτε την ώρα του μαθήματος
3. Προτροπή	Μελετάτε πιο πολύ
4. Παράκληση	Κάνε μου μια χάρη, σε παρακαλώ.
5. Ευχή	Γίνε γρήγορα καλά.
6. Έντονη ενέργεια	Πες, πες, με έπεισε στο τέλος